بررسی تحولات تاریخی مرزهای شرقی ایران، پیش از ظهور استعمار(از آغاز تا پایان دوره نادری)

نویسندگان

مربی دانشگاه علوم انتظامی

چکیده

مرزها قدمتی به اندازه عمر بشر دارند و وجود آنها هیچ‌وقت در طول تاریخ مورد تردید واقع نشده است و جهانی شدن نیز به اعتقاد صاحب‌نظران نمی‌تواند آن را بی اهمیت سازد. از سوی دیگر، تکوین و ایجاد مرزهای سرزمینی، عمدتاً ریشه در تاریخ شکل گیری آن سرزمین‌ها و سکونت اقوام گوناگون در آنها داشته و بررسی تاریخ تحولات مرزها، حقایق بسیاری را در این زمینه آشکار می‏کند؛ چراکه تاریخ، منبعی عبرت انگیز و مفید برای پیش بینی رفتار جوامع است و با شناسایی عوامل تسهیل کننده یا بازدارنده رشد آنها، زمینه حرکت اثربخش‌تر به‌سوی توسعه را فراهم می آورد. به همین دلیل است که مطالعه تاریخ دارای اهمیت است و پرداختن به مسئله مرز و جستجوی سیر تحولات گذشته آن، به عنوان بخشی از این مطالعات، می تواند مفید واقع شود. سرزمین‌های جنوب شرقی ایران، از دیرباز دارای فرهنگی مشترک با فرهنگ ساکنان اصلی فلات ایران و به خصوص نواحی خراسان و کرمان بوده است؛ اما در ادوار گوناگون تاریخی، جغرافیای پهناور ایران و مراکز قدرت متعددی که در پاره‏ای از زمان‏ها در ایران وجود داشته، زمینة انفکاک سیاسی سرزمین‌های ایرانی را فراهم آورده است. این مقاله با هدف بررسی و مطالعه چگونگی تفکیک بخش‌هایی از امپراطوری بزرگ ایران، باوجود داشتن پیشینه فرهنگی و تمدنی مشترک در دوره تاریخی ذکر شده، در لابلای صفحات تاریخ، به بررسی تحولات مرزهای شرقی ایران از آغاز تا پیش از نفوذ استعمار در این سرزمین‌ها می‎پردازد. این تحقیق به روش مروری انجام و با مطالعه و بررسی کتب و اسناد تاریخی موجود- در این زمینه- اطلاعات مربوط به آن تهیه و تدوین شده است. نتایج بررسی‌ها نشان داد که در هر دوره تاریخی، جدایی بخش‌هایی از سرزمین ایران، علل متفاوتی داشته است؛ حملات خارجی، غفلت حکومت مرکزی، تفرقه افکنی مذهبی و نارضایتی مردمی، برخی از این عوامل هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Study of Iran’s Eastern Boarder Transformations

نویسندگان [English]

  • Masoud Soltani
  • Seddighehsadat Hashemi
چکیده [English]

Borders have a history as long as man’s life and their existence have not been
doubted during the history and scholars believe that even globalization would not
belittle them. On the other hand, creating the borderlines has mostly rooted in the
formation of those lands and the various ethnic group inhabitations. The study of
border transformations disperses the fogs over many realities in this regard. The
history is a teachable and useful resource for anticipation of the communities’
behavior and identifying its facilitative and intervening factors pave the way for
the better movement towards development. That is why the study of history is important and addressing the border issue and investigating its past
transformations cycle, as a part of this study, can be beneficial. Since long, the
southeastern lands of Iran have had a common culture with the original
inhabitants of Iran plateau, especially with Khorasan and Kerman regions, but at
different historical periods the vast geography of Iran and the various central
powers, which had existed at some periods, have provided the potentials for
political disintegration of Iran’s lands. This study aims at investigating the
reasons behind the disintegration of some parts of the great Iran Empire, in spite
of having the common cultural background at the mentioned historical period, and addressing the transformations of Iran eastern borders from the beginning until colonialism in those lands. This study has been conducted in the reviewing method and the relevant information has been compiled by studying the historical books and documents in this domain. The results of the investigations indicated that in each historical period the disintegration of some parts of Iran
had different reasons; foreign raids, ignorance of central government, religious
causes for division among people and people dissatisfaction are some of these
reasons.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Historical transformations
  • Eastern borders
  • Colonialism
  • ethnicity