تحلیل عوامل طبیعی تأثیرگذار بر جغرافیای سیاسی منطقه مرزی ایران و جمهوری آذربایجان

نویسندگان

1 مدرس مدعو دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت

2 عضو هیئت‌علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت

چکیده

منطقه‌ای که بعدها به نام جمهوری آذربایجان استقلال یافت همواره برای ایران چالش‌برانگیز بوده و اکنون نیز با توجه به تفاوت‌ها و تشابه‌های جغرافیایی- سیاسی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. از طرف دیگر، طبق تئوری نظام جهانی تمام مکان‌های جغرافیایی جزء یک سیستم محسوب و تغییر دریکی، موجب تحول در مکان‌های دیگر می‌شود. گذر از رویکرد ژئوپلیتیک به ژئواکونومیک نیز موجب گردید وجود و نحوه بهره‌برداری از منابع طبیعی به عاملی تأثیرگذار در همگرایی و واگرایی دو یا چند کشور و به‌تبع به عاملی مؤثر در جغرافیای سیاسی تبدیل گردد. لذا، هدف از ارائه مقاله حاضر تبیین تأثیر عوامل طبیعی بر جغرافیای سیاسی منطقه مرزی ایران و جمهوری آذربایجان است. بنابراین، با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و بهره‌گیری از مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی به شناسایی عوامل طبیعی تأثیرگذار بر جغرافیای سیاسی منطقه موردمطالعه و سپس با بهره‌گیری از روش استقرایی و قیاسی به تحلیل موضوع پرداخته‌شده است. در این راستا، فرض بر این است که نحوه توزیع عوامل طبیعی منطقه موردمطالعه، بهره‌برداری مبتنی بر همکاری و مشارکت دو کشور ایران و جمهوری آذربایجان را طلبیده و ازاین‌جهت می‌تواند عامل مؤثر در جغرافیای سیاسی منطقه مرزی ایران و جمهوری آذربایجان باشد. یافته‌های تحقیق نیز حاکی از آن است که دو کشور جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان با توجه به پراکندگی و توزیع عوامل طبیعی (کوه، رود، جنگل، دشت و جلگه) از نیازمندی‌های متقابلی در منطقه موردمطالعه برخوردارند که می‌توانند از آن‌سوی مرز تأمین و رفع گردیده و درنتیجه به مشارکت و همکاری دو کشور منجر گردد

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analyzing the Natural Factors Affecting the Geopolitical Border Zone between Iran and Azerbaijan

نویسندگان [English]

  • Zahra Shirzad 1
  • Yusef Zeinolabedin 2
چکیده [English]

The region, later gained independence and called Azerbaijan, has always been challenging for Iran and now, also, is especially important due to the geopolitical differences and similarities. On the other hand, according to the world-system theory, all geographic locations are considered as a single system and any changes in one component of a system will lead to changes in other places. The transition from geopolitics to geo-economic approach caused that the existence and the ways of exploitation of natural resources influence the convergence and divergence of two or more countries and consequently become an influential factor in geopolitics. Therefore, the aim of this paper is to explain the impact of natural factors on geopolitical border zone between Iran and Azerbaijan. So, using the descriptive-analytic method and library studies and documents, an attempt has been made to identify the environmental factors that influence the political geography of the region and then analyze the issue using inductive and deductive methods. In this regard, it is assumed that the distribution of natural factors in the studied area would seek the exploitation based on partnership and cooperation between Iran and Azerbaijan and in this respect it can be an influential factor in geopolitical border zone between Iran and Azerbaijan. The research findings also suggest that both the Islamic Republic of Iran and Azerbaijan have mutual requirements in the studied region with respect to the dispersion and distribution of natural elements (mountains, rivers, forests, plains and plains); these requirements can be provided and resolved from across the borders and thus lead to cooperation between the two countries

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iran
  • Azerbaijan Republic
  • Border zone
  • Convergence
  • Geopolitics