مسائل مرزی ایران و آذربایجان و چالش ژئوپلیتیکی آن

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه علوم انتظامی امین

2 دانشگاه خوارزمی تهران

3 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت مدرس تهران

چکیده

مرزها دارای کارکرد خاص و متعددی هستند و به همان نسبت تهدیدها و آسیب‌هایی نیز متوجه مرزها می‌باشد. این آسیب‌ها و تهدیدها با منشأ مختلف و با اهداف متفاوت، کارکردهای مرزی را نشانه رفته و عملکرد آن را مختل می‌کند. این مقاله به دنبال آن است که چالش‌های ژئوپلیتیکی مرزی ایران و آذربایجان چه عواملی بوده‌اند؟ به نظر می‌رسد که به‌واسطۀ عدم دسترسی به دریای آزاد و قرار گرفتن کشور آذربایجان در موقعیت جغرافیایی بری، برای این کشور رژیم حقوقی دریای خزر و حقابۀ رود مرزی ارس بیش‌ازپیش اهمیت ژئوپلیتیکی داشته است. یکپارچه نبودن سرزمین آذربایجان و محصور بودن آن در خشکی می‌تواند زمینه‌های وابستگی درازمدت ژئوپلیتیک جمهوری آذربایجان به ایران را فراهم آورد برای بررسی این موضوع، روش پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی و ابزار گردآوری اطلاعات مطالعات کتابخانه‌ای بوده است و نتایج کلی مقاله‌این است با توجه به این‌که جمهوری آذربایجآن‌یک کشور شیعی تلقی می‌شود و با در نظر گرفتن هم‌جواری جغرافیایی و پیوندهای تاریخی و فرهنگی جمعیت آن با ایرانیان، روابط دو کشور برای نزدیکی از استعداد و قابلیت بالایی برخوردار است، درحالی‌که شواهد حاکی از آن است که این روابط باگذشت زمان به‌تدریج با بی‌اعتمادی و سوءظن همراه شده و رو به سردی گذاشته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Iranian-Azerbaijani Border Issues and Their Geopolitical Challenges

نویسندگان [English]

  • Vahid Barani Pesyan 1
  • Morad Delalat 2
  • Saeed Sadeghloo 3
چکیده [English]

Borders have specific and various functions as well as threats and vulnerabilities. These injuries and threats with different origins and different objectives have targeted the border functions and try to disrupt their performances. This study seeks to address the geopolitical border challenges of Iran and Azerbaijan. It seems that due to the lack of access to open seas and locating in geographic plane, legal regime of the Caspian Sea and Aras river water rights have been increasingly and geopolitically important for Azerbaijan. Lack of Azerbaijan integrity and being enclosed in a dry land can provide the contexts of a long-term geopolitical dependence of Azerbaijan to Iran. To address this issue, a descriptive-analytic method was employed and the data were gathered via library studies. The overall result of this paper is the fact that Azerbaijan is seen as a Shiite country and taking into account the geographical proximity and historical and cultural links with the Iranian population, the relations between the two countries for proximity have high potentials, while evidence suggests that these relationships have been accompanied by mistrust and suspicion over the time and gradually led to the coldness.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iran
  • Challenging foundations
  • Azerbaijan
  • Border issues
  • Geopolitics