تبیین شاخص‌ها و اولویت‌های آمایش دفاعی و امنیتی مناطق مرزی ایران در افق 1404 نمونه موردی: مرزهای جنوبی کشور

نویسندگان

1 دانشگاه تهران

2 دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

جمهوری اسلامی ایران به‌واسطه موقعیت راهبردی و واقع‌شدن دریکی از حساس‌ترین مناطق جهان، پیوسته دارای فرصت‌ها و مزیت‌هایی همراه با تهدیدها و آسیب‌پذیری‌های اجتناب‌ناپذیر و غیرارادی بخصوص در مناطق مرزی خود، می‌باشد. دارا بودن سه ویژگی و امتیاز موقعیتی، یعنی: پیوستگی موقعیت سرزمینی ایران؛ دارا بودن سواحل طولانی در خلیج‌فارس و دریای عمان در اختیار داشتن تنگه راهبردی هرمز، همچنین برخورداری از موقعیت گذرگاهی، همانا ایران را در زمرۀ کشورهای مهم و تأثیرگذار بر مبادلات جهانی و منطقه‌ای قرار داده است. وجود این مبادلات و پیوندهای فضایی دو سوی مرز بین کشورهای مجاور و آسیب‌پذیری و تهدیدات مختلف در این مناطق، ضرورت و اهمیت ویژه‌ای را در نظام برنامه‌ریزی کشور ما و در فرایند ساماندهی و برنامه‌ریزی آمایش سرزمین و سند چشم‌انداز ۱۴۰۴، به مناطق مرزی داده است بر اساس مستندات، مطالعات و تحقیقات انجام‌شده در سالیان اخیر ملاحظه می‌شود که به دلیل اهمیت و حساسیت‌های ویژه مناطق مرزی، توجه خاصی در جهان به ساماندهی و آمایش دفاعی –امنیتی این مناطق شده است. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی و به شیوه میدانی با استفاده از پرسشنامه و مصاحبه به تبیین شاخص‌ها و راهبردهای دفاعی- امنیتی و اولویت‌گذاری این راهبردها پرداخته است. به این منظور، از مدل SWOT برای تدوین شاخص‌ها و راهبردها و همچنین از مدل QSPM برای اولویت‌بندی راهبردها استفاده‌شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که راهبردهای مناسب برای آمایش دفاعی-امنیتی مناطق مرزی جنوبی کشور از نوع راهبردهای تنوعی (رقابتی) هستند و ضرورت توجه به شاخص‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و سیاسی- امنیتی توأم با یکدیگر برای توسعه و امنیت منطقه را لازم می‌داند

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explaining the Indicators and Priorities of Defense Preparation and Security of Border Regions of Iran in Prospective of 2025 (Case Study: Southern Borders of the Country)

نویسندگان [English]

  • Mohsen Fathi 1
  • Majid Daiedi Rad 2
  • Kuymars Yazdanpanah Dero 1
  • Mohsen Kalantari 1
چکیده [English]

Due to its strategic position and located in one of the most sensitive regions of the world the Islamic Republic of Iran has always been exposed to the opportunities and advantages along with the threats and inevitable and involuntary vulnerabilities, especially in its border areas. Having the three strengths for its situation and location, namely, continuity in the position of Iranian territory, having a long coastline on the Persian Gulf and Oman Sea, possession of the Hormuz strategic Strait, and also the location of crossings, surely puts Iran among the most influential countries on global and regional exchanges. These exchanges and spatial linkages on both sides of the border between the neighboring countries and different vulnerabilities and threats in this area have given the need and importance for border areas in planning system in our country and in the process of organizing and planning of land use and prospective of 2025. According to documents, studies and researches conducted in recent years it is observed that because of the importance and especial sensitivity in border areas, particular attention has been paid to the organization and defense-security preparation of these areas. This study employed descriptive-analytical and field study methods. Using questionnaires and interviews the present study attempts to explain the indicators and defense and security strategies and priorities. For this purpose, the SWOT model was employed to develop indicators and strategies and QSPM model was employed for strategies prioritization. The results of the study show that appropriate strategies for defense-security preparation southern border areas are of variety of strategies (competitive) and require the need for attention to economic, social, cultural, political and security indicators coupled with each other for development and security in the region.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Land use planning
  • Security
  • Land use of border areas
  • Southern borders of Iran
  • SWOT-QSPM model