بررسی توسعه‌یافتگی استان‌های مرزی در راستای امنیت پایدار با استفاده از مدل ویکور

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه تربیت مدرس تهران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه محقق اردبیلی

3 دانشگاه خوارزمی تهران

چکیده

در کشورهای جهان سوم وجود دوگانگی‌های منطقه‌ای به دلایل متعدد مسیر توسعه‌یافتگی آن‌ها را با چالش مواجه ساخته است. توسعه نامتوازن به ‌مرورزمان باعث عدم ثبات و پایداری امنیت می‌شود. بنابراین اولین گام در برنامه‌ریزی توسعه منطقه‌ای شناسایی وضع موجود مناطق و تجزیه ‌وتحلیل بخش‌های مختلف اقتصادی، کالبدی، اجتماعی، فرهنگی، آموزشی و بهداشتی آن است. رتبه‌بندی سطوح مناطق از مواهب توسعه به شمار می‌رود. لذا هدف این پژوهش سنجش میزان شاخص‌های توسعه در استان‌های مرزی کشور در راستای امنیت پایدار است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است. داده‌های پژوهش 90 شاخص مختلف که از سالنامه آماری مرکز آمار ایران استخراج گردیده است. برای تجزیه ‌وتحلیل اطلاعات نیز از روش سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و مدل ویکور که یکی از روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره می‌باشد استفاده ‌شده است. برای مشخص کردن جایگاه هریک از استان‌های مرزی مورد مطالعه از روش ویکور نشان داد که استان مازندران با احتساب کمترین میزان ویکور محاسبه‌ شده (0.195687Qi:) در جایگاه نخست و به ترتیب استان خراسان رضوی با میزان ویکور (0.499897Qi:)) در جایگاه دوم و درنهایت استان خوزستان با میزان ویکور (0.75235Qi:) در جایگاه سوم قرارگرفته است. درنهایت استان‌های مرزی در سه طیف به ترتیب مطلوب، نیمه مطلوب و نامطلوب طیف‌بندی شده‌اند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که درمجموع دو استان مرزی که به ترتیب استان‌های خراسان شمالی و مازندران در طیف اول با ویژگی مطلوب قرارگرفته‌اند. همچنین از 16 استان مرزی مورد مطالعه هفت استان دیگر نیز شامل استان‌های خوزستان، آذربایجان شرقی، کرمانشاه، آذربایجان غربی، هرمزگان، گلستان و گیلان در طیف نیمه مطلوب قرارگرفته‌اند درنهایت هفت استان باقیمانده دیگر نیز که شامل استان‌های: سیستان و بلوچستان، بوشهر، کردستان، خراسان جنوبی، ایلام، اردبیل، خراسان شمالی، سیستان و بلوچستان در طیف نامطلوب که نمایش‌دهنده وضعیت بد این شاخص‌ها در سطح استان می‌باشد قرارگرفته‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Study of the Development of Border Provinces along with Sustainable Security Using the VIKOR Model

نویسندگان [English]

  • Abolfazl Meshkini 1
  • Somayyeh Mohammadi Hamidi 2
  • mohammad waysian 3
چکیده [English]

In the Third World countries, the existence of regional dichotomies has challenged their development path for many reasons. Unbalanced development inevitably leads to instability and sustainability of security. Therefore, the first step in regional development planning is to identify the status quo of the regions and analyze the various economic, physical, social, cultural, educational and health sectors. Ranking of the levels of the regions is one of the benefits of development. Therefore, the aim of this study is to measure the level of development indicators in the border provinces of the country in terms of sustainable security. The research method is descriptive-analytic. The research data included 90 different indices extracted from the Statistical Yearbook of Iran Statistics Center. Geographic Information System (GIS) and the VIKOR model, one of the multi-criteria decision-making methods, have been used to analyze the data. To determine the position of each border province, the VIKOR method showed that Mazandaran province, taking into account the lowest calculated VIKOR level of Qi: 0.195687, was ranked first and Mazandaran cities with the VIKOR level of Qi: 0.499897 was in the second rank and finally Khouzestan province was in the last rank with a VIKOR level of Qi: 0.75235, respectively. In the end, the border provinces were spectrally ranked in desirable, semi-desirable and undesirable levels. The results of this study indicate that, in the total, two border provinces, which are respectively the northern Khorasan and Mazandaran provinces, are in the first spectrum and desirable characteristics. Also, of 16 provinces studied, seven provinces including Khuzestan, East Azarbaijan, Kermanshah, West Azarbaijan, Hormozgan, Golestan and Gilan were placed in the semi-desirable spectrum. Finally, seven remaining provinces including the provinces of Sistan and Baluchestan, Bushehr, Kurdistan, South Khorasan, Ilam, Ardabil, and North Khorasan are placed in undesirable spectrum, which shows the bad status of these indicators in the province.

کلیدواژه‌ها [English]

  • development
  • Sustainable security
  • Border provinces
  • VIKOR model