نقش پدیدههای ژئومورفولوژی در برقراری امنیت و دفاع از مرزهای شمال شرق (مطالعه موردی: لطفآباد، یاقول، نوخندان و باجگیران)

نوع مقاله: علمی پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد ژئومورفولوژی، دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

مرزهای بین المللی مهم‌ترین عامل جدایی یک کشور از کشور همسایه خود می‌باشند. از مسائل عمده‌ای که کشورها از گذشته تا به امروز با آن روبه‌رو بوده‌اند و تمام قوای خود را برای حفظ و برقراری آن به کار می‌بردند، دفاع و امنیت در درون کشورشان در مواجهه و تهاجم بیگانگان در محدوده نوار مرزی بوده است. در برقراری امنیت و دفاع از مرزهای یک مرز و بوم عوارض جغرافیایی طبیعی و انسانی مختلفی نقش بسزایی دارند، که در این میان می‌توان به عوارض و پدیده‌های طبیعی به‌ویژه لند فرم‌های (پدیده) ژئومورفولوژیکی اشاره نمود. بنابراین با توجّه به رابطه متقابل جغرافیا و امنیت، این پژوهش قصد دارد تا تأثیر لند فرم‌های (پدیده) ژئومورفولوژیکی در برقراری امنیت و دفاع از مرزهای شمال شرق را مورد بررسی قرار دهد. پژوهش حاضر ازنظر هدف کاربردی و ازلحاظ روش تحلیلی- توصیفی است، و جمع‌آوری اطلاعات از طریق منابع کتابخانه‌ای، و برداشت‌های میدانی، بررسی عکس‌های هوایی و تصاویر بوده است. نتایج این تحقیق نشان داد که شرق محدوده مطالعاتی (لطف‌آباد)، به دلیل میدان آتش وسیع نمی‌تواند به جهت امنیتی و دفاعی مناسب باشد، غرب محدوده مطالعاتی (شمال غرب نوخندان و باجگیران) به جهت تنوع کمتر عوارض ژئومورفولوژیکی و سایر فاکتورهای ذکرشده در یافته‌های پژوهش نمی‌توانند مناسب باشند، لذا تنها مکان مناسب در این محدوده به جهت امنیتی و دفاعی مرکز محدوده مطالعاتی (نوخندان)، با دارا بودن بیشتر تنوع ژئومورفولوژیکی و منطبق بودن نوار مرزی در این محدوده با خط‌الرأس‌های کوهستانی می‌تواند نقش بسزایی در شکل‌گیری امنیت و دفاع در این محدوده داشته باشد.

کلیدواژه‌ها


1)    اسماعیلی، علی (1379) کاربرد دفاعی و امنیتی رودخانه‌های مرزی استان کرمانشاه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، جغرافیای طبیعی گرایش ژئومورفولوژی – هیدرولوژی، به راهنمایی حسن لشکری، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی تهران.

2)    اکبری، الهه؛ پورهاشمی، سیما؛ معتمدی راد، محمد (1391) نقش و کارکرد عوارض ژئومورفولوژی در مسائل امنیتی و دفاعی کشور، اولین همایش ملّی شهرهای مرزی و امنیت، چالش‌ها و رهیافت‌ها، 30 و 31 فروردین 1391، دانشگاه سیستان و بلوچستان،صص.193-184.

3)      آقا نباتی، سیّد علی (1383) زمین‌شناسی ایران، چاپ اوّل، تهران: سازمان زمین‌شناسی کشور.

4)    امیر احمدی، ابوالقاسم؛ ابراهیمی، مجید؛ آب باریکی، زکیه؛ جوادیان، سیّد حمید؛ احمدی، طیبه (1392) طرح پژوهشی نقش پدیده‌های ژئومورفولوژی در برقراری امنیت و دفاع از مرزهای شرقی کشور، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری.

5)    جوادیان، سیّد حمید؛ ابراهیمی، مجید؛ میر شریفان، سمیرا؛ نژاد سلیمانی، حمید (1391) پیامدهای ژئوپلیتیکی – امنیتی تغییر بستر رودخانه‌های مرزی شمال شرق کشور مطالعه موردی: رودخانه مرزی هریررود، اولین همایش ملّی شهرهای مرزی و امنیت چالش‌ها و رهیافت‌ها، 30 و 31 فروردین 1391، زاهدان: دانشگاه سیستان و بلوچستان، صص. 796-786.

6)    خلیلی، محسن (1389) مفهوم قلمرو در قانون اساسی/ جمهوری اسلامی ایران: مرز جغرافیایی بی‌مرزی عقیدتی، فصلنامه راهبرد، بهار 1390،  دوره20، شماره 58، صص.45-7.

7)      رضایی عارفی، مرتضی (1387) نقش پدیده‌های ژئومورفولوژیکی در مسائل دفاعی و امنیتی نواحی مرزی جنوب شرق کشور، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، به راهنمایی ابوالقاسم امیر احمدی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه تربیت‌معلم سبزوار.

8)      زاهدی، حبیب (1351) مرزها و نقش و انواع آن‌ها، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی تبریز، تابستان 1351، 14 دوره14، شماره102، صص.259-246.

9)    زنگنه اسدی، محمد علی؛ رضایی عارفی، محسن؛ رضایی عارفی، مرتضی؛ نورمحمّدی، علی‌محمد (1392) نقش پدیده‌های ژئومورفولوژی در مسائل دفاعی و امنیتی نواحی مرزی جنوب شرق کشور با استفاده از مدل تحلیلی SWOT، دو فصلنامه ژئومورفولوژی کاربردی ایران، تابستان 1392، دوره1، شماره1، صص.43-27.

10)  سیف، عبدالله و کولیوند، تیمور (1393) بررسی ژئومورفولوژی دامنه ارتفاعات گرین در پدافند غیرعامل با تأکید بر امنیت شهرهای غربی کشور، هفتمین کنگره انجمن ژئوپلیتیک ایران (جغرافیای سیاسی شهر)، 27 و 28 بهمن 1393، دانشگاه خوارزمی تهران، صص.20-1.

11)  فخری، سیروس؛ مقیمی، ابراهیم؛ یمانی، مجتبی؛ جعفر بیگلو، منصور؛ مرادیان، محسن (1392) تأثیر عوامل ژئومورفولوژیکی و اقلیمی ژئومورفوکلیمایی زاگرس جنوبی در منطقه شمال تنگه هرمز بر دفاع غیرعامل (با تأکید بر مکان‌یابی مراکز حساس و مهم)، مجله پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمی، 1392،دوره2، شماره2،صص.98-81.

12)    فرهودی، رحمت الله (1370)، اطلس شیب و نتایج مساحی آن، مجله پژوهشهای جغرافیایی، 1370، دوره 1، شماره 27، صص 93-75.

13)   عزتی، عزت‌الله (1368) جغرافیای نظامی ایران، چاپ اوّل، تهران: انتشارات امیرکبیر.

14)   محمودی، فرج الله (1389)، ژئومورفولوژی دینامیک، چاپ اوّل، تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.