تأثیر بازارچه مرزی مهران بر توسعه اقتصادی استان ایلام

نوع مقاله: علمی پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 استادیار گروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور

2 کارشناس ارشد مدیریت اجرایی، دانشگاه پیام نور

3 کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، دانشگاه پیام نور

چکیده

یکی از گام‌های اساسی و اثر بخش در مناطق مرزی برای حفظ جمعیت، کاهش مهاجرت و ایجاد اشتغال، تشکیل و تأسیس بازارچه‌های مرزی است. چرا که این بازارچه‌ها زمینه تأمین نیازهای مردم مرزنشین بوده و همچنین از طریق مبادلات مرزی باعث کاهش قاچاق کالا، تقویت معیشت مرزنشینان و توسعه اقتصادی مناطق مرزی می شود. اقتصاد مناطق مرزی می‌تواند نقش اساسی در ترقی و پیشرفت توسعه اقتصادی، بهبود استانداردهای زندگی مردم، کاهش فقر، توزیع مناسب درآمد، ایجاد روابط دوستی و آشنایی بیشتر، تسریع همکاری‌های بیشتر بین نواحی مرزی داشته باشد. ازآنجایی‌که بازارچه مرزی مهران یکی از مهم‌ترین بازارچه‌های مرزی کشور محسوب می‌شود. پژوهش حاضر به دنبال بررسی تأثیر بازارچه مرزی مهران بر توسعه اقتصادی استان ایلام می‌باشد. روش پژوهش تحلیلی– پیمایشی ازلحاظ نوع، کاربردی است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه ساکنین شهر مهران به تعداد 30000 نفر است که بر اساس فرمول کوکران حجم نمونه تعداد 379 نفر تعیین گردید. روش نمونه‌گیری از نوع تصادفی ساده می­باشد. ابزار گردآوری، پرسشنامه و ضریب پایایی 858/0 است. جهت تجزیه ‌وتحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS و روش مدل‌سازی معادلات ساختاری به کمک نرم‌افزار PLS SMART استفاده شده است. نتایج به‌ دست‌آمده حاکی از آن است که بین ایجاد بازارچه مرزی مهران در استان ایلام و اثرات اقتصادی ایجاد شده آن رابطه مستقیم و معناداری وجود دارد. اما اگر به نتایج از دیدگاه جزئی بنگریم ایجاد این بازارچه اثرات مثبتی ازجمله افزایش تولید، افزایش اشتغال و رفاه جامعه را در استان در برداشته است که این‌ها خود نتایج مثبت دیگری ازجمله کاهش فقر و کاهش مهاجرت ساکنان مناطق مرزی نسبت به‌جاهای دیگر را به همراه داشته است.

کلیدواژه‌ها


1)    تابعی، حسن؛ دلالت، مراد؛ آتشی، عهدیه؛ پناهی، حمید (1396) نقش بازارچه مرزی در توسعه اقتصادی- اجتماعی نواحی پیرامون، مطالعه موردی: بازارچه سرو ارومیه، مجله علوم و فنون مرزی، سال 8، شماره 3، پاییز 1396، صص.29-1.

2)    اسماعیل‌زاده، خالد (1387) مطالعه انسان‌شناختی بازارچه‌های مشترک مرزی با رویکرد انسان‌شناسی اقتصادی موردمطالعه: تجارت مرزی در روستاهای مرزنشـین شهرسـتان سردشت، مجله انسان‌شناسی، سال5، شماره9، صص.65-38.

3)      اکبرآبادی، طیبه (1396) نقش بازارچه‌های مرزی در توسعه اقتصادی، کد خبر: 6455415، باشگاه خبرنگاران جوان، 19 اسفند 1396.

4)    بدری، سید علی؛ دربان آستانه، علی، رضا؛ سعدی، سیما (1397) تأثیر بازارچه‌های مرزی در توسعه اقتصادی، سیاسی-فضایی مناطق روستایی مرزی (مطالعه موردی: مرز باشماق مریوان)، مجله جغرافیا توسعه،دوره ، شماره51، صص 24-1.

5)    بدری، سید علی؛ دربان آستانه، علی، رضا؛ سعدی، سیما (1396) تأثیر بازارچه‌های مرزی بر ارتقاء شاخص‌های اقتصادی - اجتماعی مناطق روستایی مرزنشین مطالعه موردی: مرز باشماق مریوان، دوره 7، شماره 3، پاییز 1396، صص.62-41.

6)      پاپلی یزدی، محمدحسین و امیرابراهیمی، محمد (1381) نظریه‌های توسعه روستایی، چاپ اول، تهران: انتشارات سمت.

7)    پهلوانی، مصیب و دهمرده قلعه‌نو، نظر (1387) ارزیابی وضعیت بازارچه‌های مرزی سیستان و بلوچستان در قالب برنامه‌های توسعه کشور، سیستان و بلوچستان: انتشارات دانشکده اقتصاد و علوم دارایی.

8)      جمعه پور، محمود (1385) مقدمه‌ای بر برنامه‌ریزی روستایی دیدگاه‌ها و روش‌ها، چاپ دوم، تهران: انتشارات سمت

9)      حسین زاده دلیر، کریم (1388)، برنامه‌ریزی ناحیه‌ای، تهران: انتشارات سمت.

10)  دهمرده قلعه‌نو، نظر و شهرکی، جواد (1378) ارزیابی طرح توجیهی منطقه آزاد تجاری سیستان، انتشارات معاونت پژوهشی دانشگاه سیستان و بلوچستان،صص. 2-120.

11)   خطیب، محمدعلی(1373) اقتصاد توسعه، تهران: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران.

12)  رضوانی، محمدرضا، رمضـان زاده لسـبویی، مهـدی؛ محمـدپورجابری، مرتضـی (1389) تحلیـل اثـرات اقتصادی-اجتماعی نواحی صنعتی در توسعه نواحی روسـتایی؛ موردمطالعه: ناحیه صـنعتی سلیمان‌آباد تنکابن، جغرافیا و توسعه، دوره، شماره، صص. 26-5.

13)  سرایی، حسین (1391) تحلیل نقش بازارچه‌های مرزی در امنیت و توسعه پایدار مناطق مجاور (موردمطالعه: بازارچه مرزی سردشت)، همایش ملی شهرهای مرزی و امنیت؛ چالش‌ها و رهیافت‌ها، خردادماه، دانشگاه سیستان و بلوچستان، صص. 85-119.

14)   گریفین، کیت(1375) راهبردهای توسعه اقتصادی، ترجمه حسین راغفر، محمدحسین هاشمی، تهران: نشر نی.

15)   عادلی مسبب کودهی، محمدرضا (1386) توسعه چیست؟، نظام جامع اطلاع‌رسانی اشتغال. http://www.jobportal.ir/

16)  عندلیب، علیرضا (1380) نظریه پایه و اصول آمایش مناطق مرزی جمهوری اسلامی ایران، تهران: انتشارات دانشکده فرماندهی و ستاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.

17)   طالب، مهدی و عنبری، موسی (1387) جامعه‌شناسی روستایی ابعاد تغییر و توسعه در جامعه روستایی ایران، چاپ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

18)  کامران، حسن؛ پریزادی، طاهر؛ حسینی امینی، حسن (1390) ساماندهی فضایی نواحی مرزی هم‌جوار با مرز ایران و پاکستان با رویکرد پدافند غیرعامل، مجله پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، دوره2، شماره5، صص. 109-132.

19)  عاشری، امامعلی، نورمحمدی، سمیه، قادری، رضا؛ رستمی، علیرضا (1391) نقش بازارچه‌های مرزی در توسعه اقتصادی- اجتماعی؛ موردمطالعه: بازارچه صنم بلاغـی پلدشـت، دومـین همـایش ملـی راهکارهای توسعه اقتصادی با محوریت برنامه‌ریزی منطقه‌ای، دانشگاه آزاد، سنندج، 10-1.

20)  لطفی، حیدر؛ (1397) نقش بازارچه مرزی در موازنه سازی و تقارن فضای اقتصادی مناطق مرزی ایران(مطالعه موردی: بازارچه مرزی مریوان، فصلنامه برنامه‌ریزی و توسعه کالبدی، دوره 5، پیاپی 11، صص.110-94.

21)   مراتب مریم (1384) نگاهی به منطقه آزاد ارس، استانداری آذربایجان غربی.

22)  میری، غلامرضا؛ اسمعیل زایی، ناهید؛ حق‌پرست، عباسعلی؛ شهنوازی، یونس (1391)، نقش بازارچه‌های مرزی در توسعه اقتصادی و امنیت در مناطق مرزی بازارچه مرزی میلک زابل، محل انتشار، همایش ملی شهرهای مرزی و امنیت، چالش‌ها و رهیافت‌ها،

23)  محمدی یگانه، بهروز، مهدیزاده، عصمت، مهدیزاده، عفـت؛ چراغـی، مهـدی (1391) ارزیـابی اثـرات اقتصادی بازارچه‌های مرزی مهران بـر توسعه نـواحی روسـتایی؛ مطالعه مـوردی: دهسـتان محسن‌آباد، نشریات تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دوره12، شماره25،صص.96-79.

24)  محمدی، حمیدرضا و  فخر فاطمی، علی‌اکبر (1384)، نقش بازارچه‌های مرزی در توسعه فضایی مناطق مرزی مطالعه موردی: بازارچه مرزی باجگیران، ژئوپلیتیک

25)  موسوی، میر نجف (1392) ارزیابی نقش بازارچه‌های مشترک مرزی در توسعه و رفاه مناطق مرزنشین (مطالعه موردی: بازارچه مرزی تمرچین پیرانشهر، فصلنامه جغرافیا و توسعه، زمستان، دوره 11، شماره 23، صص.70-55.

26)  موسوی، میر نجف (1388)، تحلیل کارکرد مرز بر ساختار فضایی شهرهای مرزی استان آذربایجان غربی، پایان‌نامه دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه اصفهان.

27)   نراقی، یوسف (1370) توسعه و کشورهای توسعه‌نیافته، چاپ اول، تهران: انتشارات شرکت سهامی.

28)  ویسی، فرزاد؛ داستوار، عدنان (1395)، ارزیابی نقش بازارچه‌های مشترک مرزی در توسعه پس‌کرانه‌های روستایی (مطالعه موردی: بازارچه‌های پیران و دره وران مریوان)، مجله علوم و فنون مرزی، سال 7، شماره1، صص.21-1.

29)  یگانه، بهروز؛ مهدی زاده، عصمت؛ مهدی زاده، عفت؛ چراغی، مهدی (1390) ارزیابی اثرات اقتصادی بازارچه مرزی مهران بر توسعه نواحی روستایی مطالعه موردی، دهستان محسن‌آباد، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال 5، شماره 12، صص. 96-79.

30)  Chandoevwit, Wireman. & Yongyuth Chalamwong. & Seaworth Paitoonpong. (2004) Thailand’s Cross BORDER ECONOMY, A Case Study of Sa Kokand ChiangRai; Thailand Development Resource Institute (TDRI).

31)  Knox, P. & Marston, S.A. (1998) Places and Regions in Global Context, Human Geography, New Jersey, Prentice Hall, Upper Saddle River.

32)  Leeboupao, Leeber. & Phonesaly Souksavath. & Phetsamone, sone. & Souphith Darachanthara. & Vanthana, Norintha. (2004) Lao PDR Cross Border Economy, Case Study in Dansavanha, Savannakhet, and Houaysai/ Tonpheung, Lao PDR, National Economic Research Institute,Vol. ,No., pp.44 – 59.

33)  Murshid, K.a.s. & Tout, Sokphally. (2005) The cross border economy of Cambodia “Cambodia development resource institute, development analysis network with the support of the Rockefeller foundation Phenom pen. 104-126.

34)  Niebuhr, A. (2005) The impact of EU enlargement on European border regions, HWWA Discussion Paper, No33.

35)  Singh, Naresh. (2009) Forum on the ‘Legal Empowerment of the Poor’ Fighting rural poverty, inequality and low productivity through legal empowerment of the poor, The Journal of Peasant Studies, Vol.36, No.4, pp.871–892.