تحلیلی بر اثرات اجرای طرح‌های بسیج سازندگی در توسعه روستاهای مرزی شهرستان مریوان

نوع مقاله: علمی پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 دانشگاه پیام نور

2 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور

چکیده

مشکلات و چالش‌های موجود در نواحی روستایی محروم و مرزی در بروز مشکلات اجتماعی، اقتصادی و درنهایت ناپایداری امنیتی در این مناطق تأثیر بسزایی دارد و تأثیر آن در ابعاد محلی، منطقه‌ای و ملی نمایان خواهد شد. بسیج سازندگی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی علاوه بر تأمین امنیت پایدار کشور، همواره در جهت رفع مشکلات اجتماعی و اقتصادی کشور به‌ویژه مناطق محروم و مرزی نقش مثبت و سازنده‌ای داشته و دارد. همگام با این اقدام ها، بسیج سازندگی در استان کردستان و به‌ویژه در روستاهای مرزی شهرستان مریوان فعالیت‌های سازنده و درخور شایسته‌ای در ابعاد اجتماعی- اقتصادی، بهداشتی و رفع محرومیت‌ها انجام داده است. پژوهش کاربردی حاضر که به روش تحلیلی-توصیفی انجام‌گرفته است و اثرات اجرای طرح‌های اقتصادی و اجتماعی بسیج سازندگی را مورد بررسی و ارزیابی قرار می‌دهد. روش گردآوری اطلاعات ترکیبی از دو روش اسنادی (کتابخانه‌ای) و میدانی می‌باشد جامعه آماری شامل 1085 خانوار روستایی شهرستان مریوان می‌باشد که بر اساس فرمول کوکران 248 خانوار به‌عنوان نمونه انتخاب ‌شده است. شیوه توزیع پرسشنامه به روش تصادفی ساده است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که طرح‌های انجام‌گرفته توسط بسیج سازندگی سپاه در زمینه اجتماعی موفق ارزیابی‌شده و اقدامات انجام‌گرفته در این زمینه ازنظر مردم محلی در توجه به قشر مستضعف و آسیب‌پذیر جامعه، افزایش مشارکت‌های مردمی و احساس امنیت مثبت ارزیابی‌شده است اما در بعد اقتصادی میانگین به‌دست‌آمده به درجه رضایت‌بخش نرسیده است و تا رسیدن به سطح مطلوب مقداری تفاوت وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


1)      آسایش، حسین (1385) اصول و روش­های برنامه‌ریزی روستایی، چاپ هفتم، تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.

2)    احمدی، حسن و دادجو، روزبه (1391) توسعه پایدار مناطق مرزی راهبرد اساسی حفظ امنیت مرزها، همایش ملی شهرهای مرزی و امنیت؛ چالش‌ها و رهیافت‌ها، زاهدان، دانشگاه سیستان و بلوچستان.

3)    احمدی، آمینه (1388) نقش و جایگاه بسیج سازندگی در پیشرفت و توسعه همه‌جانبه، همایش هم اندیشی بسیج سازندگی و نقش آن در توسعه همه‌جانبه‌ی کشور، تهران: پژوهشکده بسیج و سازمان بسیج سازندگی، صص 6-19.

4)    احمدی، مظفر؛ علیپوری، احسان؛ علیپور، عباس (1397) تحلیل ملاحظات امنیتی آمایش سرزمین در مناطق مرزی و نقش آن در توسعه‌یافتگی (مطالعه موردی: استان مرزی ایلام)، فصلنامه علوم و فنون مرزی، دوره 9، شماره 3، صص.64-35.

5)    ادیب، یوسف؛ تاجور، آذر؛ پورطهماسبی، سیاوش (1391) نقش بسیجیان و پایگاه‌های مقاومت بسیج در اشاعه فرهنگ اقتصاد مقاومتی، نشریه مهندسی فرهنگی، سال 7، شماره 74، صص.81-68.

6)    اصغر کیا، علی (۱۳۸۸) بررسی نقش بسیج سازندگی در شکوفایی استعدادها و خلاقیت جوانان، همایش هم اندیشی بسیج سازندگی و نقش آن در توسعه همه‌جانبه کشور، تهران: پژوهشکده بسیج و سازمان بسیج سازندگی 32-42.

7)    بهرامیان، شفیع (1389) بررسی عوامل مؤثر بر تقویت همگرایی در استان آذربایجان غربی، طرح تحقیقاتی استانداری استان آذربایجان غربی.

8)    پور طاهری، مهدی؛ محمدی، ناهیده؛ افتخاری، عبدالرضا (1393) ارزیابی و سنجش محرومیت در سطح مناطق روستایی (مورد: بخش مرکزی شهرستان جوانرود)، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال 3، شماره 3، صص.40-17.

9)      حمزه پور، علی (1391) مولفه­های نظریه امنیت پایدار در اسلام، فصلنامه آفاق امنیت، سال 5، شماره 14، صص.102-82.

10)  حکیم دوست، یاسر؛ رستمی، شاهبخت؛ مرادی، محمود؛ نظری، عبدالحمید، (1395) تحلیل فضایی پهنه‌های خطر پذیری زیستی و فعالیتی سکونتگاه‌های روستاهای مرزی (موردی: روستاهای شهرستان هیرمند)، فصلنامه اطلاعات جغرافیایی (سپهر)، دوره 25، شماره 99، صص.92-71.

11)  خرمی، محمد رضا (1374) ویژگی‌های بسیج و بررسی نقش بسیجیان روستا جهت مشارکت در ترویج و توسعه روستا، فصلنامه بسیج، شماره 7 و 8، صص.123-110.

12)   رضوانی، محمد رضا (1388) مقدمه­ای بر برنامه­ریزی توسعه روستایی در ایران، تهران: انتشارات قومس.

13)  رئیسی، اسلام (1395) بررسی و تحلیل تله محرومیت در سکونتگاه­های روستایی (مطالعه موردی: شهرستان قصرقند)، فصلنامه پژوهش و برنامه­ریزی روستایی، سال 5، شماره 4، صص.185-175.

14)  سرور، رحیم؛ محمدی، سمیه؛ ویسیان، محمد (1393) بررسی شاخص­های توسعه در مناطق مرزی در راستای تحقق امنیت پایدار (مطالعه موردی: شهرستان‌های مرزی استان آذربایجان غربی)، پژوهشنامه جغرافیای انتظامی،  دوره2، شماره 7، صص. 54-25.

15)  شوهانی، نادر؛ نیک‌سرشت، مهدی؛ تردست، زهرا (1397) بررسی و اولویت بندی عوامل مؤثر بر ارتقای امنیت پایدار مناطق مرزی (نمونه موردی ایلام)، فصلنامه علوم و فنون مرزی، سال 9، شماره 2، صص.30-1

16)  طولابی نژاد، مهرشاد؛ بذرافشان، جواد؛ قنبری، سیروس (1395) تحلیل ارتباط شاخص­های منطقه­ای محرومیت با پایداری محیطی (موردمطالعه: روستاهای شهرستان پلدختر)، فصلنامه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال 17، شماره 46، صص. 72-45.

17)  عبدالله زاده، غلامحسین (1394) بررسی تأثیر گردشگری بر معیشت پایدار روستاییان در استان گلستان، مجله برنامه­ریزی و توسعه گردشگری، سال 14، شماره 15، صص. 169-148.

18)  عبدالملکی، هادی و احمدوند، محمد (1392) نقش بسیج سازندگی در امنیت پایدار، فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج، سال شانزدهم، شماره 60، صص 131-116.

19)  محمدی، ناهیده و کریمی، آیت (1394) بررسی جایگاه روستا و محرومیت­زدایی در نظام برنامه­ریزی کشور، همایش بین‎المللی جغرافیا و توسعه، تهران.

20)   مطیعی لنگرودی، حسن (1386) برنامه­ریزی روستایی با تأکید بر ایران، مشهد: انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.

21)  نبوی، عبدالحسین؛ حسین زاده، علی حسین؛ حسینی، هاجر (1389) بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی، فصلنامه جامعه شناسی کاربردی، سال 21، شماره40، صص.96-73.

23) Adimassu, Z. & Kessler, A. & Yirga, C. & Leo, Stroosnijder. (2013). Farmers’ Perceptions of Land Degradation and Their Investments in Land Management: A Case Study in the Central Rift Valley of Ethiopia, Environmental Management, Vol.51, No.5, pp.989-998.

24) Barrios, Erniel. )2007( Access to Rural Development: Household Perceptions on Rural Development, Asian Development Bank, AD B Institute Discussion Paper No. 61, Tokyo, Japan.

25) Chen, Xi. (2015) Relative deprivation and individual well-being Low status and a feeling of relative deprivation are detrimental to health and happiness, IZA World of Labor. Available  at :https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29034098

26) Duclos, Jean-Yves. (2014) Absolute and Relative Deprivation and the Measurement of Poverty by Social Sciences and Humanities Research Council of Canada and from the Fonds FCAR of the Province of Québec. Availabl at :https:// pdfs. semanticscholar. org/b0b3/9c1cf3d267c918c2b608f0d876d26fe1a886.pdf

27) Hick, rod. (2012), The Capability Approach: Insights for a New Poverty Focus, Jnl Soc. Pol, No.41, pp.291–308.

28) Ladin, K, (2014) Absolute Deprivation, at: http:// pareto. uab. es/ wp/2001/47701.pdf.

29) Morse, S. (2013) The Theory Behind the Sustainable Livelihood Approach, http://www.springer.com/978-94-007-6267-1.

30) Ribeiro, A. I. & Mayer, A. & Miranda, A. & Fátima de Pina, M. (2017) The Portuguese Version of the European Deprivation Index: An Instrument to Study Health Inequalities, Acta Médica Portuguesa, Vol.30, No.3, pp.17- 25.

31) Walsh ,Haase. & Kathy, Trutz. (2007) Measuring Rural Deprivation Literature Review and Issues Arising A Report to the Rural Development Advisory Committee.Available  athttp://trutzhaase.eu/wp/wp-content/uploads/R-2007-Measuring-Rural-Deprivation.pdf

32) Yuan, Y. & Wu, F. (2014) The development of the index of multiple deprivations from small-area population census in the city of Guangzhou, PRC, Habitat International, Vol.41, pp.142–149.