تحلیل عوامل محوری مؤثر در توسعه نواحی مرزی استان خوزستان با استفاده از نرم‌افزار میک مک

نوع مقاله: علمی پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه ارومیه

2 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی آمایش سرزمین، دانشگاه ارومیه

چکیده

مناطق مرزی  می­توانند به‌عنوان کانون‌های توسعه و جذب سرمایه‌های خارجی نقش بسیار مهمی ایفا کنند. در فرآیند برنامه‌ریزی برای دستیابی به توسعه و قرار گرفتن در مسیر آن، شناخت و درک شرایط و مقتضیات جوامع انسانی و نیازهای آنان در ابعاد مختلف از جمله اقدامات ضروری در این زمینه‌ است. بر این اساس هدف کلی این پژوهش تحلیل عوامل محوری مؤثر در توسعه نواحی مرزی استان خوزستان با استفاده از نرم‌افزارMAC MIC می‌باشد. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی-تحلیلی می‌باشد. شاخص‌های موردبررسی با استفاده از روش کتابخانه‌ای استخراج گردیده و سپس با استفاده از نرم‌افزار MAC MIC موردبررسی و تجزیه‌وتحلیل قرارگرفته‌اند. نتایج به‌دست‌آمده در این تحقیق نشان می‌دهد متغیرهای تراکم جمعیت در مناطق، ثبات جمعیتی، برابری قدرت خرید، اشتغال پایدار، کاهش فقر، عدم تمرکز فعالیت‌ها، سرمایه‌گذاری داخلی، تنوع محصولات تولیدشده، رعایت حقوق بشر، امنیت بیشترین تأثیرات مستقیم در توسعه‌یافتگی شهرستان‌های مرزی استان خوزستان را دارند.

کلیدواژه‌ها


1)    ابراهیم‌زاده، عیسی؛ موسوی، میر نجف؛ باقری کشکولی، علی (1395) آمایش ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی مناطق مرزی جنوب شرق کشور و راهبردهای توسعه آن مطالعه موردی: استان سیستان و بلوچستان، فصلنامه جغرافیا و توسعه، دوره14، شماره 42، صص.26-1.

2)    ابراهیم‌زاده، عیسی؛ موسوی، میر نجف؛ کاظمی زاد، شمس اله (1390) تحلیل فضایی نابرابری‌های منطقه‌ای میان مناطق مرزی و مرکزی ایران، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال 8، شماره 2، صص. 235-214.

3)    احمدی، مظهر؛ علی پوری، احسان؛ علی پور، عباس (1397) تحلیل ملاحظات امنیتی آمایش سرزمین در مناطق مرزی و نقش آن در توسعه‌یافتگی»، علوم و فنون مرزی، دوره 2، شماره 3، صص.64-35.

4)    ارشادی، طراوت و احمدی، حسن (1393) تدوین راهبردهای توسعه مناطق مرزی (مطالعه موردی: بندر انزلی) ، پایان‌نامه، کارشناسی ارشد، گرایش برنامه‌ریزی منطقه‌ای ، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان.

5)    اصلانی، ابراهیم؛ آجرلو، محمدجعفر؛ سعادتی جعفرآبادی، حسن (1393) بازارچه‌های مرزی و امنیت مرزهای سیاسی کشور (موردمطالعه: بازارچه مرزی جلفا) ، فصلنامه علوم و فنون مرزی، دوره4، شماره 8، صص.64-29.

6)    پرنیان، حاتم؛ میره ای، محمد؛ زیاری، کرامت الله؛ مدیری، مهدی (1396) استراتژی‌های توسعه مناطق مرزی با رویکرد آمایش سرزمین (ناحیه مطالعاتی: ارومیه – سلماس)، فصلنامه اطلاعات جغرافیایی سپهر، دوره 26، شماره104، صص.184-173.

7)    توکلی نیا، جمیله و شالی، محمد (1391) نابرابری‌های منطقه‌ای در ایران، فصلنامه آمایش و محیط، دوره5، شماره 18، صص.15-1.

8)    جمالی، فیروز؛ قنبری، ابوالفضل؛ پورمحمدی، محمدرضا (1387) نگرشی بر مفهوم نابرابری و مفاهیم مرتبط با آن در مطالعات اجتماعی- اقتصادی»، فصلنامه برنامه‌ریزی و آمایش فضا، دوره 14، شماره 2، صص.141-121.

9)    حاتمی‌نژاد، حسین؛ ابوبکر، طاهر؛ احمدی، افسانه؛ نایب‌زاده، فرشته (1390) سنجش درجه توسعه‌یافتگی صنعتی در مناطق مرزی ایران (مطالعه موردی: شمال غرب کشور، شهرهای جنوبی استان آذربایجان غربی)؛ مجله پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، سال 2، شماره 6، صص. 18-1.

10)  حافظ نیا، محمدرضا؛ جان‌پرور، محسن؛ مجتهد زاده، پیروز (1387) تأثیر جهانی‌شدن بر ماهیت مرزها»، فصلنامه برنامه‌ریزی و آمایش فضا، دوره 14، شماره 3، صص.54-37.

11)  حسینی کهنوج، سید رضا؛ حسینی شه پریان، نبی‌الله؛ نعمتی، مرضی (1394) تحلیلی بر ساختار فضایی شاخص‌های توسعه با تأکید بر نابرابری منطقه‌ای (نمونه موردی: استان خوزستان)»، فصلنامه نگرش‌های نوین در جغرافیای انسانی، سال 7، شماره 3 ،صص.185-165.

12)  سید علی پور، سید خلیل (1397) بررسی تأثیر قاچاق کالا بر امنیت مرز، فصلنامه علوم فنون مرزی، سال 9، شماره 4، صص.90-63.

13)  شاطریان، محسن؛ اشنویی، امیر؛ گنجی پور، محمود (1393) تحلیل راهبردی مناطق مرزی (مطالعه موردی: شهرهای مرزی استان کردستان)، فصلنامه مطالعات شهری، دوره3، شماره 11، صص. 101-87.

14)  صادقی، حجت اله؛ فال سلیمان، محمود؛ هاشمی، صدیقه؛ فدایی، معصومه (1393) محدودیت‌ها و ظرفیت‌های توسعه پایدار در روستاهای مرزی شرق ایران مورد: دهستان بندان در شهرستان نهبندان، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال 3، شماره 2، صص. 148-128.

15)  عندلیب، علیرضا و شریف، مطوف (1381) شناخت مبانی آمایش مناطق مرزی با نگاهی به منطقه نهبندان، صفه، دوره 12، شماره 35، صص.55-41.

16)  عندلیب، علیرضا و مطوف، شریف (1388) توسعه و امنیت در آمایش مناطق مرزی ایران»، باغ نظر، شماره 12، سال 6، صص.76-57.

17)  متقی، افشین؛ ربیعی، حسین؛ قره بیگی، مصیب (1394) تحلیل فضایی توسعه نواحی مرزی شرق کشور مورد: دهستان‌های مرزی استان خراسان جنوبی»، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال 4، شماره 4، صص.167-147.

18)  محمدی یگانه، بهروز؛ مهدی زاده، عصمت؛ مهدیزاده، عفت؛ چراغی، مهدی (1391) ارزیابی اثرات اقتصادی بازارچه مرزی مهران بر توسعه نواحی روستایی مطالعه موردی دهستان محسن‌آباد، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال 12، شماره 25. صص. 96-79.

19)  موسوی، میر نجف (1392) ارزیابی بازارچه‌های مشترک مرزی در توسعه و رفاه مناطق مرزنشین مورد بازارچه مرزی تمرچین»، فصلنامه جغرافیا و توسعه ، دوره11، شماره 33، صص.70-55.

20)  موسوی، میر نجف و رحیمی، مارال (1394) تبیین نقش اسکان جمعیت در تحقق توسعه پایدار مناطق مرزی (مطالعه موردی: استان آذربایجان غربی)»، فصلنامه اطلاعات جغرافیایی سپهر، دوره 26، شماره 101، صص. 23-1.

21)  موسوی، میر نجف؛ منوچهری میاندوآب، ایوب؛ ادیب نیا، زهرا (1393) نقش مرز و قومیت در عملکرد نقاط شهری مطالعه موردی: منطقه آذربایجان»، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال 12، شماره 1، صص.220-190.

22)  موسوی، میر نجف؛ ویسیان، محمد؛ خلیفی پور، حکیمه (1394) اولویت‌بندی راهبردهای امنیت پایدار در آمایش مناطق مرزی (مطالعه موردی: استان کردستان) ، مجله جغرافیای سیاسی،  دوره1، شماره 2، صص77-55 .

23)  میر لطفی، محمود رضا و جهان تیغ، حسنعلی (1393) تحلیل رابطه سکونت گزینی افاغنه بر توسعه اقتصادی-اجتماعی روستاهای مرزی سیستان»، آمایش سرزمین، دوره 6، شماره2 ،صص.333-309.

24)  میره ای، محمد؛ حسینی، سید علی؛ میرزایی، سید مصطفی (1396) بررسی و تحلیلی بر چگونگی توسعه‌یافتگی نواحی روستایی مرزی (موردمطالعه دهستان‌های شهرستان سرخس)، پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، سال 5، شماره 2، صص. 81-101.

25)  ویسی، فرزاد؛ منوچهری، سوران؛ تابا، بدریه (1395) سنجش توسعه‌یافتگی نواحی روستایی مرزی (موردمطالعه: دهستان‌های شهرستان مریوان)»، پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، سال 5، شماره 1، صص. 132-111.

26) Dennis wei, Yehua. (2015) Spatiality of regional inequality, Journal of Applited Geography, Vol 26, No 3, pp.1-10.

1)     He, Sanwei. & Mustafa Bayrak, Mucahid. & Lin, Hui. (2017) A comparative analysis of multi-scalar regional inequality in China, Journal of GEOFORUM, Vol 19, No 2, pp.1-11.

2)     Martijn,  Pluim. & Martin, Hofmann. (2015) Integrated Border Management and Development, Journal of Migration Policy Development, Vol 30, No1, pp.1-15.