اثرات پدیده قاچاق کالا بر وضعیت معیشتی روستاهای مرزی مطالعه موردی: شهرستان مریوان

نوع مقاله: علمی پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده

در پژوهش­های انجام گرفته مرتبط با توسعه در دهه­های اخیر به مناطق مرزی توجه بسیاری شده است. ساکنان مناطق مرزی همواره با پدیده‌ای به نام قاچاق کالا معیشتشان تحت تأثیر آن قرار  دارد در ارتباط هستند. بنابراین بررسی اینکه روستاییان مناطق مذکور تا چه میزان از قاچاق کالا تأثیر می‌پذیرند؟ سؤال پژوهش حاضر است و در این تحقیق به تحلیل آن بر معیشت روستاهای مرزی و سبک زندگی آن‌ها پرداخته‌شده است. روش تحقیق کمی- پیمایشی است که داده‌های آن با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته گردآوری شده است. جامعه آماری شامل روستاهای مرزی شهرستان مریوان که در عمق حداکثر 25 کیلومتری مرز قرار دارند، می‌باشد. در انتخاب نمونه، از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای در سه سطح فاصله 5، 15 و 25 کیلومتری استفاده شد که تعداد 380 خانوار به‌عنوان نمونه آماری موردبررسی قرار گرفتند. برای ترسیم نقشه‌ها از نرم‌افزار ARC GIS و اطلاعات به‌دست‌آمده با استفاده از نرم‌افزار Excel و SPSS تحلیل شد. نتایج نشان می‌دهد افرادی که معیشت وابسته با قاچاق کالا دارند ازلحاظ سرمایه اقتصادی در سطح بالاتری قرار می‌گیرند اما ازلحاظ سرمایه انسانی و اجتماعی، دارای سطح پایین‌تری هستند. همچنین عموم مرزنشینان بر این باورند که قاچاق کالا بر وضعیت معیشتی آن‌ها تأثیر مثبت داشته و در صورت مسدود شدن مرزها وضعیت اقتصادی آن‌ها تحت تأثر قرار خواهد گرفت.

کلیدواژه‌ها


1)      ارمغان، سیمین (1390) آثار اقتصادی بازارهای مرزی در توسعه روستاهای شهر آستارا، همایش ملی توسعه روستایی.

2)      اسماعیل‌زاده، خالد و سحابی، جلیل (1391) بازارچه‌های مشترک مرزی مکانیسمی برای سالم‌سازی اقتصاد مناطق مرزنشین و توسعه همکاری‌های منطقه‌ای، دومین همایش ملی راهکارهای توسعه اقتصادی با محوریت برنامه‌ریزی منطقه‌ای.

3)      دهخدا، علی‌اکبر (1339) لغت‌نامه دهخدا.

4)      ذکایی، محمد سعید و نوری، آرام (1394) زندگی در مناطق مرزی: مطالعه پدیدار شناختی مرزنشینان شهر نوسود، فصلنامه جامعه پژوهی فرهنگی، 6 (4)، 105- 129.

5)      سازمان بین‌المللی کار دفتر بین‌المللی کار (ژنو) (2014)، گذر از اقتصاد غیررسمی به اقتصاد رسمی اجلاس 104 کنفرانس بین‌المللی کار، مترجم: سلطانی مرجانه، ماهنامه اجتماعی، اقتصادی، علمی و فرهنگی کار و جامعه - دومین ویژه‌نامه ششمین همایش ملی کار.

6)      شکیبایی، علیرضا (1380) برآورد اقتصاد غیررسمی در ایران و تحلیل علل پیدایش آن (رویکرد منطق فازی)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس.

7)      شکیبایی، علیرضا و احمدی ،علی‌محمد (1379) قاچاق کالا، علل، آثار و شاخص‌های اندازه‌گیری آن، مجموعه مقالات سومین همایش ملی بررسی پدیده قاچاق کالا و راه­های پیشگیری از آن، تهران، دانشگاه تربیت مدرس.

8)      عمید، حسن (1355) فرهنگ فارسی عمید.

9)      قادرزاده، امید و قادری، امید (1392) مطالعه کیفی پیامدهای فرهنگی تجارت مرزی در شهرستان مریوان، مجله مطالعات اجتماعی ایران، دوره7 ، شماره2، صص. 154-135.

10)   قدیری معصوم، مجتبی؛ رضوانی، محمدرضا؛ جمعه پور، محمود؛ باغیانی، حمیدرضا (1394) سطح‌بندی سرمایه‌های معیشتی در روستاهای گردشگری (موردمطالعه: دهستان بالا طالقان در شهرستان طالقان)، مجله اقتصاد فضا و توسعه روستایی، دوره 4 شماره12، صص.18-1.

11)   کهنه پوشی، سید هادی و شایان، حمید (1392)، بررسی تأثیرات اقتصادی قاچاق کالا بر شهرهای مرزی مطالعه موردی؛ شهر مریوان، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دوره 13، شماره29، صص.73-51.

12)   کهنه پوشی، سید هادی؛ شایان، حمید؛ جلالیان، حمید (1392) تأثیر قاچاق کالا بر اقتصاد روستاهای مرزی بخش خاو و میرآباد مریوان، جغرافیا و توسعه، شماره 32، صص.74-61.

13)   گلچوبی دیوا، شهربانو؛ جلالیان، اسحاق؛ احمدی، فریبرز (1398) سنجش میزان توسعه‌یافتگی شهرستان‌های مرزی استان آذربایجان غربی، فصلنامه علمی علوم فنون مرزی، دوره 8، شماره 2، صص.102-38.

14)   لشنی پارسا، روح ا... (1387) چالش‌ها و چشم‌اندازهای قاچاق کالا، دوماهنامه توسعه انسانی پلیس، سال 5، شماره 18، صص.118-91.

15)   محمدی، سعدی؛ سعیدی، مهدی؛ منوچهری، سوران (1398) تحلیل و پهنه بندی فضایی وضعیت استقرار نواحی روستایی مرزی با تأکیده بر اصول پدافند غیرعامل مطالعه موردی: روستاهای شهرستان مریوان، فصلنامه سپهر، دوره28، شماره110، صص.139-225.

16)   مرکز آمار ایران (1395)

17)   مشکینی، ابوالفضل؛ تردست، زهرا؛ کرمی، احمد (1398) تبیین فضایی رتبه‌بندی توسعه‌یافتگی شهرستان‌های استان مرزی ایلام، فصلنامه علمی علوم فنون مرزی، دوره 8، شماره 1، صص.27-1.

18)   مؤمنی، حسن و سلطان‌آبادی، ملیحه (1397) بازارچه‌های مرزی و امنیت اقتصادی روستاهای پیرامون مطالعه مورد: بازارچه مرزی باجگیران، مجله جغرافیا و روابط انسانی، دوره 1، شماره 2، صص.192-167.

19)   نوروزی، مرضیه و حیاتی، داریوش (1394) سازه‌های مؤثر بر معیشت پایدار روستایی از دیدگاه کشاورزان استان کرمانشاه، مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره11، شماره1، صص.144-127. 

20) Alusala, N. (2010) Informal cross-border trade and arms smuggling along the Uganda–Rwanda border, African Security Review, Vol.19, No.3, pp.15-26

21) Pophiwa, N. (2010) Mobile livelihoods—the players involved in smuggling of commodities across the Zimbabwe‐Mozambique border, Journal of Borderlands Studies, Vol.25, No.2, pp.65-76

22) Ostrov, B. (2002) The Anti-Smuggling Investigation Bureau's War on Smuggling in China, Police Practice and Research, Vol.3, No.1, pp.41-54

23) Niebuhr, A. & Stiller, S. (2004) Integration and Labour Market in European Border Regions, Hamburg: Institute of International Economics, pp 1- 27.

24) Erami, N. & Keshavarzian, A. (2015) When ties don't bind: smuggling effects, bazaars and regulatory regimes in postr evolutionary Iran, Economy and Society, Vol.44, No.1, pp.110-139.

25) Buehn, A. & Farzanegan, M. R. (2012) Smuggling around the world: evidence from a structural equation model, Applied Economics, Vol.44, No.23, pp.3047-3064.