نقش بازارچه مرزی ماهیرود در امنیت مناطق مرزی مطالعه موردی: منطقه مرزی نهبندان

نوع مقاله: مقاله مستخرج از پایان نامه

نویسندگان

1 دانشجو کارشناسی ارشد مرزی

2 دانشیار دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران

3 استادیار دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران

چکیده

تأسیس بازارچه‌های مرزی یکی از شناخته‌شده‌ترین روش‌های توسعه اقتصادی نواحی مرزی محسوب می‌شود که توانسته تحول شگرفی در تولید، اشتغال، تثبیت جمعیت مرزنشین، افزایش درآمد و درنهایت توسعه و امنیت پایدار را در این مناطق ایجاد کند. پژوهش حاضر به بررسی نقش بازارچه مرزی ماهیرود در امنیت منطقه مرزی نهبندان می‌پردازد. این پژوهش، کاربردی و از نوع توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری آن شامل کلیه غرفه داران، کسبه، کارگران، شاغلین بخش‌های خصوصی و دولتی در بازارچه مرزی ماهیرود و معتمدین محلی منطقه به تعداد 100 نفر به‌صورت تمام شمار در سال 98 تشکیل داده که به‌صورت تمام شمار مورد پرسش قرارگرفته‌اند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه بوده که پایایی آن با استفاده از آزمون  آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه 88/0 برآورد شده است. برای بررسی روایی پرسشنامه با استفاده از نظرات صاحب‌نظران، از روایی صوری استفاده گردید. اطلاعات به دست آمده  با استفاده از نرم‌افزار SPSS24 مورد تحلیل قرارگرفته است. با توجه به یافته‌های به‌دست‌آمده بر اساس نظرات جامعه آماری، بازارچه مرزی ماهیرود به اهداف خود که همانا تحقق امنیت مرزی منطقه نهبندان است به میزان بالای 51 درصد نائل‌آمده است و مردم به محقق شدن اهداف بازارچه معتقدند. این آمارها بیانگر نقش مثبت بازارچه در منطقه مرزی برای مردم بوده است. به تعبیر دیگر، تمامی فرضیه‌های تحقیق در رابطه با نقش فعالیت بازارچه مرزی ماهیرود در تحقق امنیت مرزی منطقه نهبندان در ابعاد مختلف توسعه و تثبیت ساکنین (82%)، کاهش مهاجرت (92%) و گسترش زیرساخت‌های منطقه (85%) تأثیر معناداری داشته و مورد تائید قرارگرفته است. بر این اساس سیاست‌های کلان جمهوری اسلامی در زمینه توسعه بازارچه‌های مرزی باهدف ایجاد امنیت پایدار در مناطق مرزی تحقق‌یافته لذا ضرورت دارد این سیاست البته با رعایت اصل به‌کارگیری نیروهای بومی و توسعه صادرات در سایر بخش‌ها نیز گسترش یابد.

کلیدواژه‌ها


1)    امینی نژاد، کاوه، بوچانی، محمدحسین (1371) بازارچه مرزی بانه فرصتی برای پایداری شهر و پیرامون، ماهنامه پژوهشی آموزشی اطلاع‌رسانی برنامه‌ریزی و مدیریت شهری دوره 6، شماره 63، صص.84-63.

2)    برزگران، حسینعلی و ریاسی، مهدی (1391) جغرافیای استان خراسان جنوبی، تهران: وزارت آموزش‌وپرورش، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی بیرجند.

3)      بیک محمدی، حسن (1378) مقدمه‌ای بر جغرافیای تاریخی ایران، جلد دوم، اصفهان: انتشارات دانشگاه اصفهان،

4)      پرسکات، جی (1385) گرایش‌های تازه در جغرافیای سیاسی، ترجمه دره میرحیدر، تهران: انتشارت دانشگاه تهران.

5)    پیربوداقی، یوسف (1379) بررسی عملکرد بازارچه مرزی سرو، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی: واحد علوم و تحقیقات.

6)      حافظ نیا، محمدرضا (1378) جغرافیای سیاسی ایران، تهران: انتشارات سمت.

7)      حافظ نیا، محمدرضا (1389) مبانی مطالعات سیاسی- اجتماعی؛ جلد اول. قم: سازمان حوزه‌ها علمیه خارج از کشور.

8)    حافظ نیا، محمدرضا؛ احمدی پور، زهرا؛ احمدی، سیدعباس (1385) بررسی تطبیقی اهداف و عملکرد طرح پروانه گذر مرزی (مطالعه موردی: ایران و ترکمنستان)، مجله تحقیقات جغرافیایی، دوره 21، شماره 82، صص 5-27.

9)    درایسدل، آلاسدایر و ا بلیک، جرالد (1374) جغرافیای سیاسی خاورمیانه و شمال آفریقا؛ ترجمه دره میرحیدر، تهران: انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه.

10)  زرقانی، سید هادی (1386) مقدمه‌ای بر شناخت مرزهای بین‌المللی با تأکید بر کارکرد امنیتی- انتظامی مرزها؛ تهران: دانشگاه علوم انتظامی ناجا معاونت پژوهش.

11)  عبدی، عرفان (1388) تحلیل اثرات توسعه‌ای بازارچه‌های مرزی بر نواحی روستایی پیرامون؛ پایان‌نامه کارشناسی ارشد جغرافیای روستایی، دانشگاه تربیت مدرس.

12)   عزتی، عزت‌الله (1386) نظریه‌های جدید جغرافیای سیاسی؛ تهران: نشر قومس.

13)  کامران، حسن و محمدپور، علی (1388) تحلیل کارکرد بازارچه مرزی باج‌گیران، فصلنامه جغرافیا، سال 6، شماره 18 و 19، صص.25-7.

14)  محمدپور فیلشور، علی (1381) بازگشایی مرزها و تأثیر آن بر مناطق مرزی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس تهران.

15)   معتمد نژاد، کاظم (1384) جغرافیای سیاسی؛ دانشگاه تهران: انتشارات دانشکده حقوق و علوم سیاسی.

16)  مهدیزاد، صباح (1389) تحلیل بازتاب‌های سیاسی فضایی بازارچه‌های مرزی (نمونه موردی بازارچه مرزی باشماق مریوان)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد.

17)  هاشمی، مهدی (1392) بررسی هیدروپلیتیک رودهای مرزی افغانستان کابل و آمودریا، پایان‌نامه کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد.

18)  اسماعیل زاده، خالد (1387). بررسی جایگاه بازارچه های مشترک مرزی در وضعیت رفاهی مرزنشینان. نمونه مورد مطالعه بازارچه های مرزی سردشت و پیرانشهر ، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تهران.

19)  پهلوانی،  مصیب (1387). بررسی مسائل و مشکلات بازارچه های مشترک مرزی سیستان و بلوچستان، همایش شناخت استعداد های بازرگانی- اقتصادی استان سیستان و بلوچستان.

20)  رحیمی، حسن (1388). بازتاب فضایی تحول کارکرد مرز مورد مطالعه مرز جلفا، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس.

21)   مرکز آمار ایران (1396). سرشماری عمومی نفوس و مسکن، شهرستان سربیشه.

 

22) Glassner, M. & Fahrer, C. (2004) Political Geography, USA: john Wiley and Sons.

23) Cull, Nicholas j. (2009) Public Diplomacy before Callion؛ The Evolution of a phrase, in: Nancy Snow and Philip Mtaylor, Hand book of public Diplomacy, London: Rutledge.

24) Leonard, Mark. (2002) Public Diplomacy, New York: The Foreign Policy Center.

25) Melissen, Jan. (2005) The New Public Diplomacy: Soft Power in International Relations, New York: Palgrave Mac Millan.

26) Richmond, Yale (2008) Practicing Public Diplomacy, Oxford and New York: Berglahen Books.

27) Snow, Nancy. & Tylor, M. (2009) Routledge Handbook of Public Dtiplomacy, New York: Routledge.

28) USIP (2011) “Tracks of Diplomacy”. Glossary of Terms for Conflict Management and Peace building, accessible at: http://glossary.usip.org/resource.

29) White, Brian (2001) “Diplomacy”, in John Baylis and Steve Smith (Eds.), the Globalization of World Politics: An Introduction to International Relations. Oxford: Oxford University Press.

30) Leebouapao, L; Phonesaly, S; Phetsamone, S; Souphith, D; Vanthana, N . (2004). Lao PDR Cross border economy,case study in Dansavanh, Savannakhet, and Houaysai/ Tonpheung, Lao PDR. Retrieved from http://catalog.hathitrust.org/Record/007262125, 8/07/2014