بررسی ابعاد مکانی- فضایی تروریسم در مناطق مرزی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : پژوهشی مستخرج از پایان نامه

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته علوم سیاسی دانشگاه علوم انتظامی امین

2 استادیار روابط بین الملل دانشگاه علوم انتظامی امین

3 استادیار سیاستگذاری عمومی دانشگاه علوم انتظامی امین

چکیده

امروزه واژه تروریسم با ورود به عرصه‌های جدید شکل و قالب تازه‌ای را پیداکرده است، تروریسم در رویکرد جدید (تروریسم نوین) و انتقال مجدد از حالت ذهنی به عینی است. پژوهش حاضر با هدف تبیین ابعاد مکانی- فضایی تروریسم در مناطق مرزی جمهوری اسلامی با استفاده از روش توصیفی -تحلیلی بر اساس نظریه‌های سرایت، عقلانی، محرومیت نسبی، یادگیری اجتماعی، روان‌شناختی، جهانی‌شدن، ایدئولوژی و مرکز پیرامون (فریدمن)، به نگارش درآمده است. پرسش اصلی این پژوهش به این ترتیب است که ابعاد مکانی - فضایی تروریسم در مناطق مرزی جمهوری اسلامی ایران به چه صورت می باشد؟ یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که تروریسم در نواحی مرزی جمهوری اسلامی ایران سه بعد مکانی و جغرافیایی دارد که عبارت‌اند از: محیط (فضای) شکل‌گیری و فعالیت گروه‌های تروریستی (مکان- مقیاس)؛ اهداف موردحمله و انگیزه‌ها و پیامدهای ژئوپلیتیکی تروریستی. همچنین تروریسم هم به لحاظ ساختاری و هم از جنبه عملکردی دارای ابعاد مکانی - فضایی بسیار مهمی است. این عوامل ممکن است جنبه‌های مختلف سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و مذهبی را شامل شوند یا ترکیبی از شاخص‌های گوناگون باشند. نتایج بیانگر آن است شکل‌گیری پدیده تروریسم در نواحی مرزی جمهوری اسلامی ایران، حاصل ترکیب زمینه‌های جغرافیایی، به‌منزله عوامل درون‌زا و زیربنایی، و ویژگی‌های ژئوپلیتیک، به‌منزله عوامل برون‌زا و روبنایی، است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Investigation of Spatial-Place Dimensions of Terrorism in the Border Areas of the Islamic Republic of Iran

نویسندگان [English]

  • Hossein Shahmoradi 1
  • Hadis Eghbal 2
  • Mohammad-Reza Rafi'ie Dolatabadi 3
2 PhD in International Relations and Assistant Professor at Amin Police University
3 PhD in Public Policy-Making and Assistant Professor at Amin Police University
چکیده [English]

Today, the word terrorism has taken on a new form as it enters new fields. Terrorism in a new approach (modern terrorism) is a re-transfer from the mental to the objective status. With the aim of investigating the spatial-place dimensions of terrorism in the Islamic Republic, this study, with a descriptive-analytical method based on theories of transmission, rationality, relative underprivileged, social and psychological education, globalization, ideology and peripheral center (Friedman), has explained spatial-place dimensions of terrorism in the Islamic Republic of Iran. The main question of this study is: what are the spatial-place dimensions of terrorism in the Islamic Republic of Iran? The research findings indicate that terrorism in the Islamic Republic of Iran has three spatial and geographical dimensions, which are as follows: environment (space), formation and activity of terrorist groups (location-scale); the targets of the attack and the geopolitical motives and consequences of terrorism. Terrorism also has very important structural-spatial dimensions, both structurally and functionally. These factors may include various political, cultural, social, economic, and religious aspects, or a combination of different indicators. The results indicate that the formation of terrorism in some marginal areas of the Islamic Republic of Iran is the result of a combination of geographical contexts as endogenous and infrastructural factors, and geopolitical features as exogenous and superstructure factors

کلیدواژه‌ها [English]

  • terrorism
  • Modern terrorism
  • political geography
  • Environment
  • Place
  • scale
  • consequence
1)      ابراهیم‌زاده، عیسی (1388)" بنیان‌های جغرافیای جنوب شرق ایران "، زاهدان: انتشارات دانشگاه سیستان و بلوچستان.
2)      احمدی پور، زهرا (1386) بررسی روند شتاب توسعه‌یافتگی فضای سیاسی- اداری کشور، مطالعه موردی استان‌های ایران در برنامه‌های اول تا سوم توسعه (1386-1383)، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال 3، شماره 1، صص 22-49.
3)      اسماعیلی، حمیدرضا (1390) مجموعه مقالات تروریسم در ایران معاصر، تهران: موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی
4)      اطاعت، جواد و  دبیری، علی‌اکبر (1395) بررسی ابعاد مکانی –فضایی تروریسم، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال 12، شماره 2، صص 24-47.
5)      اطاعت، جواد و  دبیری، علی‌اکبر (1393) ارزیابی جغرافیای حملات تروریستی با استفاده از نظریه انتخابی عقلانی، فصلنامه رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، دوره 5، شماره 37، صص 63-89.
6)      اطاعت، جواد و  دبیری، علی‌اکبر (1394) جهانی‌شدن ارتباطات و توزیع فعالیت‌های تروریستی، فصلنامه جغرافیا (فصلنامه علمی پژوهشی و بین‌المللی انجمن جغرافیای ایران)، سال 13، شماره 45، صص 115-134.
7)      افشاری سیستانی، ایرج (1369) سیستان نامه، تهران: مرغ آمین.
8)      افضلی، رسول و افضلی زاده،سلمان؛ پویان، داوود (1390) ژئو تروریسم: رویکردی جغرافیایی به تروریسم،  فصلنامه مدرس علوم انسانی-برنامه‌ریزی و آمایش فضا، دوره 15، شماره 1، صص105-123.
9)      اولین همایش ملی کنترل و نظارت بر پیش سازهای مواد مخدر و روان‌گردان، سردار حسین‌آبادی رئیس پلیس مبارزه با مواد مخدر، اسفند 1388.
10)   ایزدی، حسن و دبیری، علی‌اکبر (1390) ارزیابی جغرافیای تروریسم در جنوب شرقی ایران، فصلنامه بین‌المللی ژئوپلیتیک، سال 9، شماره 1، صص91-126.
11)   بیگدلی، علی (1377) ترورهای سیاسی در تاریخ معاصر ایران، تهران: نشر سروش.
12)   پور موسوی، سید موسی و رهنما قره خانبگلو، جهانبخش؛ میرزازاده کوهشاهی، مهدی (1389) فعالیت‌های تروریستی پژاک و امنیت جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه آفاق امنیت، سال 3، شماره 9 ، صص121-136.
13)   پیشگاهی فرد، زهرا و میرزازاده کوهشاهی، مهدی (1393) تبیین عوامل مؤثر در بحران‌زایی و مدیریت مرزهای ایران و پاکستان، جغرافیا و توسعه، دوره، شماره 36، صص61-80.
14)   جلائی پور، حمیدرضا (1372) کردستان علل تداوم بحران آن پس از انقلاب اسلامی، تهران: وزارت امور خارجه. دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
15)   حافظ، محمدرضا (1381) جغرافیای سیاسی، تهران: سمت
16)  حسینی، محمد (1385) سیستان و بلوچستان: ناامنی و ریشه‌ها، راهبردِ چشم‌انداز ایران، دوره 8، شماره 38، صص 5-12.
17)   عبدالله خانی، علی (1386) تروریسم شناسی، تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر.
18)   علایی طالقانی، محمود (1382) ژئومورفولوژیکی ایران، ج دوم، تهران: قومس.
19)   قالیباف، محمدباقر (1375) بررسی نقش عناصر جغرافیایی در امنیت سیستان و بلوچستان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران.
20)   قوشچی، محمدرضا و نادری، محمد (1393) جهانی‌شدن و تکثر قومی در ایران، چالش، و فرصت، فصلنامه راهبردی مطالعات جهانی‌شدن، دوره 17، شماره 14، صص 55-91.
21)   کامران، حسن؛ غلامی بهادر؛ یاری اسلام، حسینی امینی، حسن؛ خالدی، حسین (1384) جغرافیا و قدرت ملی ایران، فصلنامه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیا، دوره 5، شماره 16، صص 5-28.
22)   کلانتری، خلیل (1377) شناسایی مناطق عقب‌مانده در ایران، فصلنامه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیا، دوره 13، شماره 48، صص 120-131.
23)   گالاهر، کارلین (1391) مفاهیم کلیدی در جغرافیای سیاسی، ترجمه محمدحسین نامی و علی محمدپور، تهران: زیتون سبز.
24)   مختاری هشی، حسین؛ مومنی، مهدی؛ باقری، مهرداد (1393) تدوین راهبردهای آمایش مناطق مرزی، مطالعات موردی، مرزهای شرقی کشور، فصلنامه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیا، پاییز، دوره 29، شماره 3، صص 237-254.
25)   مشکینی، قدیر (1378) جمعیت و امنیت؛ امکانات و موانع پیدایش دولت کردی در خاورمیانه، فصلنامه مطالعات راهبردی، دوره 2، شماره 5 و 6، صص157-184.
26)   والتر، رایش (1381) ریشه‌های تروریسم، ترجمه حسین محمدی نجم، چ 1، تهران: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، دانشکده فرماندهی و ستاد.
27)   هاشمی، روح‌الله (1392) کالبدشکافی تروریسم و استراتژی مقابله با آن، روزنامه افغانستان ما؛ شنبه ۴ جوزا.
28)   نگارش، حسین و محمود خسروی (1379) بررسی اقلیم کشاورزی سیستان و بلوچستان. طرح پژوهشی، زاهدان، حوزه معاونت پژوهشی دانشگاه سیستان و بلوچستان.
29)   سایت آفتاب نیوز، تاریخ دریافت: 2/3/96
30)   سایت خبری –تحلیلی مشرق
31)   پایگاه اطلاع‌رسانی قربانیان ترور (هابلیان).
32) Crenshaw, Martha (1981) the Caus of Terrorism", Comparative Politics journal, The City University of New Vol.13, No.4, pp 71-99
33) Globa l Terrorism Index (2014) Measuring and Understanding The Impact.