تغییر مسیر رودخانه مرزی بالهارود و تأثیر آن بر امنیت مرزنشینان( مطالعه موردی: مرزنشینان هنگ مرزی گرمی)

نوع مقاله: مقاله مستخرج از پایان نامه

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته علوم و فنون مرزبانی، تهران، ایران

2 استادیار جغرافیا، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران

3 حسین علیزاده-استادیار حقوق بین‌الملل، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران

چکیده

رودخانه مرزی بالهارود یکی از رودخانه‌های مرزی بین ایران و جمهوری آذربایجان است که تغییرات صورت گرفته در مسیر حرکت این رودخانه در طی سال‌های گذشته باعث به وجود آمدن مشکلاتی در نوار مرزی هنگ مرزی گرمی شده است. هدف از تحقیق حاضر بررسی تغییر مسیر رودخانه مرزی بالهارود و تأثیر آن بر امنیت مرزنشینان منطقه هنگ مرزی گرمی می‌باشد. تحقیق حاضر از نوع کاربردی است که به روش توصیفی- پیمایشی انجام‌گرفته است. جامعه آماری این پژوهش شامل سه گروه؛ کارکنان فرماندهی مرزبانی استان اردبیل به تعداد 45 نفر، کارکنان شاغل در بخش امنیتی فرمانداری شهرستان گرمی و استانداری اردبیل و متخصصین حوزه امور آب مغان و شرکت آب منطقه‌ای اردبیل 45 نفر و خبرگان محلی (دهیاران و اعضای شوراهای) ساکن در روستاهای مرزی محدوده موردمطالعه 45 نفر بودند که با استفاده از جدول مورگان برای هرکدام حجم نمونه به تعداد 40 نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات پرسشنامه محقق ساخته می‌باشد که روایی آن به‌صورت صوری توسط خبرگان و کارشناسان مرتبط با موضوع مورد تائید قرار گرفت و پایایی آن از طریق آزمون آلفای کرونباخ با میزان 70/0 که نشان از پایایی مناسبی است به‌دست‌آمده است. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و GIS با آزمون‌های رگرسیون ساده انجام‌گرفته است. نتایج یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که تغییر مسیر رودخانه بالهارود بر امنیت حوزه هنگ مرزی گرمی تأثیر دارد و همچنین تغییر مسیر رودخانه مرزی بالهارود بر ترددهای غیرمجاز، تخریب زیرساخت‌ها و اقتصاد مرزنشینان در حوزه هنگ مرزی گرمی تأثیر مستقیم معناداری دارد. تغییر مسیر رودخانه مرزی بالهارود موجب ترددهای مرزی غیرمجاز مرزنشینان جمهوری اسلامی ایران و موجبات تخریب زیرساخت‌های مرزی شده است و همچنین با از دست رفتن اراضی در محدوده موردمطالعه براثر فرسایش و تغییر مسیر رودخانه مرزی بالهارود موجب شده است که مرزنشینان جمهوری اسلامی ایران در منطقه جهت توسعه فعالیت‌های کشاورزی و تولیدی، اقتصادی با مشکلات جدی روبرو شوند.

کلیدواژه‌ها


1)    آوریده، فریبا؛ شولی، علیرضا؛ وطن­فدا، جبار (1394) بررسی نظریه‌های حقوقی و مقررات تقسیم آب در قوانین و معاهدات بین‌المللی آب‌های مرزی، فصلنامه علوم و فنون مرزی، دوره 4، شماره 13، تابستان، صفحه 121-152

2)     بوزان، باری (1378) مردم، دولت‌ها، هراس، ترجمه: پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران: نشر پژوهشکده مطالعات راهبردی وزارت امور خارجه.

3)     پیله‌ور، جعفر (1391) سازمان و وظایف مرزبانی، تهران: معاونت آموزش دانشگاه نیروی انتظامی.

4)     حیدری، حسین؛ ستاره، جلال؛ کیانی، جواد (1398) تأثیر رودخانه هیرمند و فراه رود بر امنیت اقتصادی منطقه مرزی نهبندان، فصلنامه علوم و فنون مرزی، دوره 8، شماره 4، زمستان 1398، صفحه 23-39  

5)     قاسمی، محمدرضا (1389) پایه‌های زمین‌شناختی ساختمان، تهران: انتشارات سازمان زمین‌شناسی کشور.

6)     قوام، مرتضی(1381) اصول سیاست خارجی و سیاست بین‌الملل، تهران: انتشارات سمت.

7)     محمدی، ربیعا (1381) مطالعات امنیت ملی۔ مقدمه‌ای بر نظریه‌های امنیت ملی در جهان سوم، تهران: وزارت امور خارجه.

8)     مرادی، محمد (1396) بررسی عملکرد فنی طرح‌های ساماندهی اجراشده در رودخانه تالار و ارائه راهکارهای اصلاحی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد صفادشت.

9)     منیری، زعفر (1394)ساماندهی رودخانه مرزی ارس و تأثیر آن در امنیت مرز موردمطالعه منطقه مرزی پارس‌آباد 1393-1390، پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد مرزبانی، دانشگاه علوم انتظامی، دانشکده علوم و فنون مرزی.

10)  مولا خواه خلیل‌آباد، محمد (1397) تعیین محله‌ای مناسب لایروبی برای ساماندهی رودخانه کردان با استفاده از مدل ریاضی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد صفادشت.

11)  مظلوم، جهانشیر(1385)، تأثیر تغییر مسیر رودخانه مرزی سومبار بر امنیت مرز و مرزنشینان(مورد مطالعه؛ مرز ایران و ترکمنستان)، پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم مرزی، دانشگاه علوم انتظامی امین، دانشکده علوم و فنون مرز.

12)  فرهنگ آذر، میرجعفر.  (۱۳۸۴). بررسی انگیزه‌های ترددهای غیرقانونی در مرز جلفا، مجله پژوهش‌های دانش انتظامی، شماره 11، صص 233-227.

13)  شرقی، نرجس و پناهی، حمید.(1396)، نقش تغییرات بستر رودخانه‌های مرزی کشورها در مناقشات مرزی منطقه خاورمیانه (مطالعه موردی کشور ایران)، فصلنامه علوم و فنون مرزی ، دوره 7، شماره 1، بهار ، صفحه 65-96

14)  رجایی، حسن. (۱۳۸۶). عوامل موثر بر ترددهای غیر مجاز مرزی در مرزهای استان خراسان شمالی (منطقه مرزی جرگلان)، پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم انتظامی امین، دانشکده علوم و فنون مرز.

15)  ملک محمدی، ابراهیم. (1384). بررسی علل ترددهای غیر مجاز مرزی در مرز نخجوان، همایش مرز و ژئوپلتیک، دانشگاه آزاد اسلامی واحد پارس آباد مغان.

16)  Timothy, B. Gravelle. (2018) Politics, time, space, and attitudes toward US–Mexico border security, Political Geography, Vol.65, pp.107-116.

17)  Muaafa, Mohammed & Jose Emmanuel, Ramirez. (2018). Bi-objective evolutionary approach to the design of patrolling schemes for improved border security, Computers & Industrial Engineering, Volume

 107, May, Pages, 74-84