تحلیل نقش مؤلفه‌های آمایش سرزمین در توسعه گردشگری استان سیستان و بلوچستان

نوع مقاله : پژوهشی کاربردی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه سیدجمال‌الدین اسدآبادی، اسدآباد، ایران

2 دانشگاه علوم انتظامی امین

3 گروه جغرافیا، دانشگاه اصفهان

چکیده

زمینه و هدف: اهمیت گردشگری به اندازه‌ای است که در آمایش سرزمین، به عنوان یک بخش ارزشمند و رشد یابنده در زمینه رهیافت اقتصادی مطرح بوده است. به همین منظور پژوهش حاضر به دنبال تحلیل نقش مؤلفه‌های آمایش سرزمین در توسعه گردشگری استان سیستان و بلوچستان است.
روش: پژوهش حاضر از نظر هدف توسعه‌ای- کاربردی و رویکرد حاکم بر آن روش توصیفی- تحلیلی است. برای جمع‌آوری داده‌های تحقیق از روش‌های اکتشافی استفاده ‌شده است. جامعه آماری شامل استان سیستان و بلوچستان در سال 1399 است. حجم نمونه، 400 نفر از ساکنان و 30 نفر از کارشناسان و متخصصان است. از روش‌های دلفی، آزمون پیرسون، آماره T، آزمون تحلیل واریانس یک‌راهه و آزمون آماری F لوین برای تحلیل داده های پژوهش استفاده شده است.
یافته‌ها: بر اساس نتـایج آزمون T، مؤلفه‌های آمایش سرزمین نظیر امنیتی و پدافندی(با میانگین 77/3)، زیربنایی و نیروی انسانی(با میانگین 37/3)، سیاسی و مبارزه با قاچاق کالا(با میانگین 25/3)، اقتصادی و اجتماعی-فرهنگی(با میانگین 13/3) و زیست محیطی و فضایی‌(با میانگین 02/3 ) به ترتیب بیش ترین تأثیر در توسعة گردشگری در استان سیستان و بلوچستان دارند. بر اساس ضریب همبستگی پیرسون، با اطمینان 99 % و سطح خطای کوچک‌تر از 01/0 بین آمایش سرزمین و مؤلفه‌های گردشگری مشتمل بر محیطی(59/0)، اقتصادی(66/0)، خدماتی(67/0)‌، اجتماعی‌–‌فرهنگی(69/0)، سیاسی(65/0)، اطلاع‌رسانی و تبلیغات(63/0)، رقابت‌پذیری(68/0) و امنیت گردشگران(71/0‌) رابطة مستقیم (مثبت) وجود دارد.
نتیجه‌گیری: ارتباط بین آمایش سرزمین و مؤلفه‌های گردشگری به صورت مستقیم و مثبت است. آمایش سرزمین با مؤلفه‌ امنیت گردشگران بیشترین ارتباط و با مؤلفه‌ محیطی کمترین ارتباط را دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of the Role of Spatial Planning in Tourism Development of Sistan and Baluchestan Province

نویسندگان [English]

  • hafez mahdnejad 1
  • M Javanmard 2
  • faryad parhiz 3
1 Assistant Professor, Department of Geography, Seyed Jamaluddin Asadabadi University, Asadabad, Iran
2 police university
3 Department of Geography, University of Isfahan
چکیده [English]

Background and Aim: The importance of tourism is as great as that it has been a valuable and growing part of the economic approach in Spatial planning. In this regard, the present research has seeks to spatial planning role analysis in tourism development in Sistan and Baluchestan province.
Methodology: Present research is developmental-applied in terms of purpose. The sample size is 400 residents and 30 experts and specialists. This study has been used methods such as Delphi, Statistics T , ,one-way ANOVA, Levin F test and Pearson test .
Findings: Based on the results of T-test, components of spatial planning such as security and defense (average 3.77), infrastructure and manpower (average 3.37), political and combating commodity smuggling(average 3.25), economic and socio-cultural (average 13.13) 3) and environmental and spatial (with an average of 3.02) have the greatest impact on tourism development, respectively. According to Pearson correlation coefficient, with 99% confidence and error level less than 0.01 between spatial planning and tourism has positive direct relationships which include environmental (0.59), economic (0.66), service (0.67); social-cultural (0.69), political (0.65), information and advertising (63) (0.68), competitiveness (0.68) and tourist safety (0.71).
Conclusion: spatial planning components have a significant role in tourism development in Sistan and Baluchestan province. Because their average is high and their upper and lower limits are positive. The relationship between patial planning and tourism components is direct and positive. patial planning has the most relationshipwith the security component of tourists. It also has the least relationship with the environmental component.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Spatial Planning
  • Tourism development
  • border areas
  • Sistan and Baluchestan province
1)      ارمغان، سیمین (1391) بسترسازی امنیت گردشگری در استان سیستان و بلوچستان، نخستین همایش ملی شهرهای مرزی و امنیت؛ چالش‌ها و رهیافت‌ها، 30 فروردین 1391، دانشگاه سیستان و بلوچستان زاهدان، صص. 9-1.
2)      تقی‌زاده، محمدمهدی و فروتن، افسون (1393) مفهوم آمایش سرزمین و کاربرد آن در صنعت گردشگری، دومین همایش سراسری محیط‌زیست، انرژی و پدافند زیستی، 17 مهر 1393، موسسه آموزش عالی مهر اروند، صص. 1-19.
3)      پور اصغر، فرزام و ویسی، رضا (1390) آمایش سرزمین مبنایی برای توسعه صنعت گردشگری پایدار، فصلنامه علوم اقتصادی، سال 4، شماره 14، صص. 200-187.
4)      جلالیان، سیداسحاق؛ سعیدی، مهدی؛ ویسیان، محمد (1398) تحلیل ارزش ویژه برند مقصد گردشگری شهری (مطالعه موردی: شهر مریوان)، فصلنامه پژوهش‌های جغرافیایی برنامه‌ریزی شهری، سال 7، شماره 2، صص. 348-333.
5)      حیدری، محمدتقی؛ برزگر، صادق؛ الهی چورن، محمدعلی (1399) تحلیلی بر سرمایه‌گذاری گردشگری در نواحی مرزی ساحلی با رویکرد توسعه پایدار موردمطالعه: شهرستان چالوس، فصلنامه علوم و فنون مرزی، سال 9، شماره 32، صص. 63-31.
6)     زیتونلی، عبدالحمید و برزگر، صادق (1398) بررسی شاخص‌های رقابت‌پذیری مقاصد گردشگری ورزشی در نواحی مرزی مطالعه موردی: استان گلستان، فصلنامه علوم و فنون مرزی، سال 8، شماره 28، صص. 25-1.
7)      صیدایی، سیداسکندر و هدایتی مقدم، زهرا (1389) نقش امنیت در توسعه گردشگری. فصلنامه تخصصی علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی- واحد شوشتر، سال 4، شماره 8، صص.110-97.
8)      ضرابی، اصغر و دهقان‌نیا، محمد منصور (1396) سنجش عوامل مؤثر بر ارتقاء امنیت گردشگری (موردمطالعه: کلان‌شهر اصفهان)، پژوهش‌نامه نظم و امنیت اجتماعی، سال 10، شماره 40، صص.136-109.
9)      موسوی، میرنجف؛ ویسیان، محمد؛ محمدی حمیدی، سمیه؛ اکبری، مهناز (1394) بررسی و اولویت‌بندی توان‌ها و زیرساخت‌های توسعه گردشگری با روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره (موردمطالعه: شهرستان‌های استان کردستان)، فصلنامه گردشگری شهری، سال 2، شماره 1، صص. 31-17.
10)   مؤمنی، علی و فعال قیومی، منصور (1394) تحلیل‌های آماری با استفاده از SPSS، چاپ چهارم، تهران: انتشارات کتاب نو.
11)   مهدنژاد، حافظ؛ حسینی­نیا، سیداحمد؛ پرهیز، فریاد (1399) تدوین راهبردهای توسعه گردشگری با رویکرد امنیت ملی، پژوهش‌نامه نظم و امنیت انتظامی، سال 12، شماره 47، صص.124-101.
12)   مهدنژاد، حافظ؛ مستجابی، حمید؛ پرهیز، فریاد؛ رضایی، محسن (1399) تحلیل تأثیر آمایش سرزمین بر توسعه گردشگری و امنیت در استان گلستان، فصلنامه انتظام اجتماعی، سال 12، شماره 1، صص. 140-123.
13)   نایب پور، محمد؛ ویسیان، محمد؛ اصغری، آزاد؛ سارانی، سمانه (1392) برنامه‌ریزی راهبردی توسعه گردشگری در استان‌های مرزی با روش SWOT (موردمطالعه: استان کردستان)، فصلنامه علوم و فنون مرزی، سال 2، شماره 6، صص.30-7.
14)   نوری، سیدهدایت الله و نیلی­پور طباطبایی، شهره (1386) اولویت‌بندی توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی بخش کشاورزی با استفاده از روش دلفی شهرستان فلاورجان - استان اصفهان، فصلنامه پژوهش‌های جغرافیایی، دوره39، شماره 61، صص. 178-161.
15)  Aall, Carlo. (2014) Sustainable Tourism in Practice: Promoting or Perverting the Quest for a Sustainable Development?, Journal of Sustainability, Vol.6, No.1, pp.2562-2583.
16)  Aleksandar, Lugonja. & Marija, Knezevic. & Rosalina, Grumo. (2017) The role of spatial planning for sustainable tourism development in Bosnia and Herzegovina, Business Studies, Vol.9, No.18, pp.271-284.
17)  Andari, Rini. & Setiyorini, Heri Puspito Diyah. (2016) Green Tourism Role in Creating Sustainable Urban Tourism, South East Asian Journal of Contemporary Business, Economics and Law (SEAJBEL), Vol.11, No.2, pp.1-22.
18)  Arnstein, Sherry R. (1969) A Ladder Of Citizen Participation, Journal of the American Planning Association, Vol.35, No.4, pp.216–224.
19)  Bunruamkaew, Khwanruthai. & Murayama, Yuji. (2012) Land Use and Natural Resources Planning for Sustainable Ecotourism Using GIS in Surat Thani, Thailand, Sustainability, Vol.4, No.2, pp.412-429.
20)  Chettiparamb, Angelique. & Thomas, Huw. (2012) Tourism and spatial planning. Journal of Policy Research in Tourism, Leisure & Events, Vol.4, No.3, pp.215–220.
21)  Chiang, Leong Choon. ­(2000) Strategies for Safety and Security in Tourism: A conceptual framework for the Singapore Hotel Industry, The Journal of Tourism Studies, Vol.11, No.2, pp.1-9.
22)  Dede, Okan Murat. & Ayten, Asım Mustafa. (2012) The role of spatial planning for sustainable tourism development: A theoretical model for Turkey, Tourism, Vol.60, No.4, pp.431- 445.
23)  Dredge, Dredge. & Moore, Stewart. (1992) A Methodolgy for the Integration of Tourism in Town Planning, The Journal of Tourism Studies, Vol.3, No.1, pp.8-21.
24)  Fadahunsi, J.T. (2011) Application of Geographical Information System (GIS) technology to tourism management in lle-lFe, Osun State, Nogeria. Pac. J. Sci. Technol, Vol.2, No.13, pp.274–283.
25)  Giampiccoli, Andrea. & Kalis, Janet Hayward. (2012) Community-based tourism and local culture: the case of the amaMpondo, PASOS. Revista de Turismo y Patrimonio Cultural, Vol.10, No.1, pp.173-188.
26)  Gunn, Clare. & Var,Turgut. (2002) Tourism Planning: Basics, Concepts, Cases 4th Edition, Routledge.
27)  Harrison, David. (2015) Development theory and tourism indeveloping countries: What has theory ever done for us?, IJAPS, Vol.11,No.1, pp.53–82, 2015
28)  Kôvári, Istvan. & Zimányi, Krisztina. (2011) Safety and Security in the Age of Global Tourism (The changing role and conception of Safety and Security in Tourism), Applied Studies in Agribusiness and Commerce, Vol.42, No.1, pp.59-61.
29)  Muganda, Michael. & Mgonja, Jmgonja. & Backman, Kenneth F. (2013) Desires of Community Participation in Tourism Development Decision Making Process: A Case Study of Barabarani, Mto Wa Mbu, Tanzania, American Journal of Tourism Research, Vol.2, No.1, pp.84-94.
30)  Murphy, Sarah Ann. (2014) Sustainable tourism development in UK National Parks: principles, meaning & practice. PhD thesis, York St John University.
31)  Risteskia, Michael. & Kocevskia, Jordan. & Arnaudov, Kliment. (2012) Spatial planning and sustainable tourism as basis for developing competitive tourist destinations, Procedia - Social and Behavioral Sciences, Vol.44, No.1, pp.375–386.
32)  Satovuori, Anna. (2016) Applying asset-based community development approach to community-based tourism: The Case of Beni Na’im in Palestine, Master’s Thesis Regional Studies Tourism Geography, University of Helsinki.
33)  Scott, Noel. & Cooper, Chris. (2010) Innovation for sustainable urban tourism: Some thoughts on best practice, rap-rio de Janeiro, Vol.44, No.5, pp.1171-190.
34)  Tan, Chuie-Hong. & Chong, Xin-Wei. & Ho, Sin-Ban. (2017) Significance of safety and security issues on tourism industry in Malaysia, Sci.Int. (Lahore), Vol.29, No.2, pp.471-475.
35)  Theuma, Nadia. & Cassar, George. & Azzopardi, Sarah Faith. & Cardia, Giuseppina. (2015) Sustainable Tourism-Mdina: A Situation Analysis of a Cultural Destination, George Cassar (Editor) in Sustainable Tourism Management A Collection of Studies from Malta, Lebanon and Jordan, Heland Projects, Malta University.
36)  Tomić, Nemanja. & Stojsavljević, Rastislav. (2013) Spatial Planning and Sustainable Tourism –A Case Study of Golija Mountain (Serbia), European Researcher, Vol.65, No.12, pp.2918-2929.
37)  United Nations Environment Programme [UNEP]. (2009) Sustainable Coastal Tourism/ An Integrated Planning and Management Approach. Retreived July, 2009.
38)  United Nations. (2008) Spatial Planning: Key Instrument for Development and Eff ective Governance with Special Reference to Countries in Transition, Economic Commission for Europe.
39)  Wang, De-gen. & Niu, Yu. & Qian, Jia. (2018) Evolution and optimization of China's urban tourism spatial structure: A high speed rail perspective, Tourism Management, Vol.64, No.3, pp.218-232.
40)  Wei, Shui. & Xueyi, Xu. & Yali, Wei. & Xinggui, Wang. (2012) Influencing factors of community participation in tourism development: A case study of Xingwen world Geopark, Journal of Geography and Regional Planning, Vol.5, No.7, pp.207-211.
41)  Williams, Richard H. (2000) Constructing the European Spatial Development Perspective: for whom?, European Planning Studies, Vol.1,No.2, pp.357-365.