تحلیل نقش مؤلفه‌های آمایش سرزمین در توسعه گردشگری استان سیستان و بلوچستان

نوع مقاله: علمی پژوهشی مستقل

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه سیدجمال‌الدین اسدآبادی، اسدآباد، ایران

2 دانشگاه علوم انتظامی امین

3 گروه جغرافیا، دانشگاه اصفهان

چکیده

زمینه و هدف: اهمیت گردشگری به اندازه‌ای است که در آمایش سرزمین، به عنوان یک بخش ارزشمند و رشد یابنده در زمینه رهیافت اقتصادی مطرح بوده است. به همین منظور پژوهش حاضر به دنبال تحلیل نقش مؤلفه‌های آمایش سرزمین در توسعه گردشگری استان سیستان و بلوچستان است.
روش: پژوهش حاضر از نظر هدف توسعه‌ای- کاربردی و رویکرد حاکم بر آن روش توصیفی- تحلیلی است. برای جمع‌آوری داده‌های تحقیق از روش‌های اکتشافی استفاده ‌شده است. جامعه آماری شامل استان سیستان و بلوچستان در سال 1399 است. حجم نمونه، 400 نفر از ساکنان و 30 نفر از کارشناسان و متخصصان است. از روش‌های دلفی، آزمون پیرسون، آماره T، آزمون تحلیل واریانس یک‌راهه و آزمون آماری F لوین برای تحلیل داده های پژوهش استفاده شده است.
یافته‌ها: بر اساس نتـایج آزمون T، مؤلفه‌های آمایش سرزمین نظیر امنیتی و پدافندی(با میانگین 77/3)، زیربنایی و نیروی انسانی(با میانگین 37/3)، سیاسی و مبارزه با قاچاق کالا(با میانگین 25/3)، اقتصادی و اجتماعی-فرهنگی(با میانگین 13/3) و زیست محیطی و فضایی‌(با میانگین 02/3 ) به ترتیب بیش ترین تأثیر در توسعة گردشگری در استان سیستان و بلوچستان دارند. بر اساس ضریب همبستگی پیرسون، با اطمینان 99 % و سطح خطای کوچک‌تر از 01/0 بین آمایش سرزمین و مؤلفه‌های گردشگری مشتمل بر محیطی(59/0)، اقتصادی(66/0)، خدماتی(67/0)‌، اجتماعی‌–‌فرهنگی(69/0)، سیاسی(65/0)، اطلاع‌رسانی و تبلیغات(63/0)، رقابت‌پذیری(68/0) و امنیت گردشگران(71/0‌) رابطة مستقیم (مثبت) وجود دارد.
نتیجه‌گیری: ارتباط بین آمایش سرزمین و مؤلفه‌های گردشگری به صورت مستقیم و مثبت است. آمایش سرزمین با مؤلفه‌ امنیت گردشگران بیشترین ارتباط و با مؤلفه‌ محیطی کمترین ارتباط را دارد.

کلیدواژه‌ها


1)      ارمغان، سیمین (1391) بسترسازی امنیت گردشگری در استان سیستان و بلوچستان، نخستین همایش ملی شهرهای مرزی و امنیت؛ چالش‌ها و رهیافت‌ها، 30 فروردین 1391، دانشگاه سیستان و بلوچستان زاهدان، صص. 9-1.

2)      تقی‌زاده، محمدمهدی و فروتن، افسون (1393) مفهوم آمایش سرزمین و کاربرد آن در صنعت گردشگری، دومین همایش سراسری محیط‌زیست، انرژی و پدافند زیستی، 17 مهر 1393، موسسه آموزش عالی مهر اروند، صص. 1-19.

3)      پور اصغر، فرزام و ویسی، رضا (1390) آمایش سرزمین مبنایی برای توسعه صنعت گردشگری پایدار، فصلنامه علوم اقتصادی، سال 4، شماره 14، صص. 200-187.

4)      جلالیان، سیداسحاق؛ سعیدی، مهدی؛ ویسیان، محمد (1398) تحلیل ارزش ویژه برند مقصد گردشگری شهری (مطالعه موردی: شهر مریوان)، فصلنامه پژوهش‌های جغرافیایی برنامه‌ریزی شهری، سال 7، شماره 2، صص. 348-333.

5)      حیدری، محمدتقی؛ برزگر، صادق؛ الهی چورن، محمدعلی (1399) تحلیلی بر سرمایه‌گذاری گردشگری در نواحی مرزی ساحلی با رویکرد توسعه پایدار موردمطالعه: شهرستان چالوس، فصلنامه علوم و فنون مرزی، سال 9، شماره 32، صص. 63-31.

6)     زیتونلی، عبدالحمید و برزگر، صادق (1398) بررسی شاخص‌های رقابت‌پذیری مقاصد گردشگری ورزشی در نواحی مرزی مطالعه موردی: استان گلستان، فصلنامه علوم و فنون مرزی، سال 8، شماره 28، صص. 25-1.

7)      صیدایی، سیداسکندر و هدایتی مقدم، زهرا (1389) نقش امنیت در توسعه گردشگری. فصلنامه تخصصی علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی- واحد شوشتر، سال 4، شماره 8، صص.110-97.

8)      ضرابی، اصغر و دهقان‌نیا، محمد منصور (1396) سنجش عوامل مؤثر بر ارتقاء امنیت گردشگری (موردمطالعه: کلان‌شهر اصفهان)، پژوهش‌نامه نظم و امنیت اجتماعی، سال 10، شماره 40، صص.136-109.

9)      موسوی، میرنجف؛ ویسیان، محمد؛ محمدی حمیدی، سمیه؛ اکبری، مهناز (1394) بررسی و اولویت‌بندی توان‌ها و زیرساخت‌های توسعه گردشگری با روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره (موردمطالعه: شهرستان‌های استان کردستان)، فصلنامه گردشگری شهری، سال 2، شماره 1، صص. 31-17.

10)   مؤمنی، علی و فعال قیومی، منصور (1394) تحلیل‌های آماری با استفاده از SPSS، چاپ چهارم، تهران: انتشارات کتاب نو.

11)   مهدنژاد، حافظ؛ حسینی­نیا، سیداحمد؛ پرهیز، فریاد (1399) تدوین راهبردهای توسعه گردشگری با رویکرد امنیت ملی، پژوهش‌نامه نظم و امنیت انتظامی، سال 12، شماره 47، صص.124-101.

12)   مهدنژاد، حافظ؛ مستجابی، حمید؛ پرهیز، فریاد؛ رضایی، محسن (1399) تحلیل تأثیر آمایش سرزمین بر توسعه گردشگری و امنیت در استان گلستان، فصلنامه انتظام اجتماعی، سال 12، شماره 1، صص. 140-123.

13)   نایب پور، محمد؛ ویسیان، محمد؛ اصغری، آزاد؛ سارانی، سمانه (1392) برنامه‌ریزی راهبردی توسعه گردشگری در استان‌های مرزی با روش SWOT (موردمطالعه: استان کردستان)، فصلنامه علوم و فنون مرزی، سال 2، شماره 6، صص.30-7.

14)   نوری، سیدهدایت الله و نیلی­پور طباطبایی، شهره (1386) اولویت‌بندی توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی بخش کشاورزی با استفاده از روش دلفی شهرستان فلاورجان - استان اصفهان، فصلنامه پژوهش‌های جغرافیایی، دوره39، شماره 61، صص. 178-161.

15)  Aall, Carlo. (2014) Sustainable Tourism in Practice: Promoting or Perverting the Quest for a Sustainable Development?, Journal of Sustainability, Vol.6, No.1, pp.2562-2583.

16)  Aleksandar, Lugonja. & Marija, Knezevic. & Rosalina, Grumo. (2017) The role of spatial planning for sustainable tourism development in Bosnia and Herzegovina, Business Studies, Vol.9, No.18, pp.271-284.

17)  Andari, Rini. & Setiyorini, Heri Puspito Diyah. (2016) Green Tourism Role in Creating Sustainable Urban Tourism, South East Asian Journal of Contemporary Business, Economics and Law (SEAJBEL), Vol.11, No.2, pp.1-22.

18)  Arnstein, Sherry R. (1969) A Ladder Of Citizen Participation, Journal of the American Planning Association, Vol.35, No.4, pp.216–224.

19)  Bunruamkaew, Khwanruthai. & Murayama, Yuji. (2012) Land Use and Natural Resources Planning for Sustainable Ecotourism Using GIS in Surat Thani, Thailand, Sustainability, Vol.4, No.2, pp.412-429.

20)  Chettiparamb, Angelique. & Thomas, Huw. (2012) Tourism and spatial planning. Journal of Policy Research in Tourism, Leisure & Events, Vol.4, No.3, pp.215–220.

21)  Chiang, Leong Choon. ­(2000) Strategies for Safety and Security in Tourism: A conceptual framework for the Singapore Hotel Industry, The Journal of Tourism Studies, Vol.11, No.2, pp.1-9.

22)  Dede, Okan Murat. & Ayten, Asım Mustafa. (2012) The role of spatial planning for sustainable tourism development: A theoretical model for Turkey, Tourism, Vol.60, No.4, pp.431- 445.

23)  Dredge, Dredge. & Moore, Stewart. (1992) A Methodolgy for the Integration of Tourism in Town Planning, The Journal of Tourism Studies, Vol.3, No.1, pp.8-21.

24)  Fadahunsi, J.T. (2011) Application of Geographical Information System (GIS) technology to tourism management in lle-lFe, Osun State, Nogeria. Pac. J. Sci. Technol, Vol.2, No.13, pp.274–283.

25)  Giampiccoli, Andrea. & Kalis, Janet Hayward. (2012) Community-based tourism and local culture: the case of the amaMpondo, PASOS. Revista de Turismo y Patrimonio Cultural, Vol.10, No.1, pp.173-188.

26)  Gunn, Clare. & Var,Turgut. (2002) Tourism Planning: Basics, Concepts, Cases 4th Edition, Routledge.

27)  Harrison, David. (2015) Development theory and tourism indeveloping countries: What has theory ever done for us?, IJAPS, Vol.11,No.1, pp.53–82, 2015

28)  Kôvári, Istvan. & Zimányi, Krisztina. (2011) Safety and Security in the Age of Global Tourism (The changing role and conception of Safety and Security in Tourism), Applied Studies in Agribusiness and Commerce, Vol.42, No.1, pp.59-61.

29)  Muganda, Michael. & Mgonja, Jmgonja. & Backman, Kenneth F. (2013) Desires of Community Participation in Tourism Development Decision Making Process: A Case Study of Barabarani, Mto Wa Mbu, Tanzania, American Journal of Tourism Research, Vol.2, No.1, pp.84-94.

30)  Murphy, Sarah Ann. (2014) Sustainable tourism development in UK National Parks: principles, meaning & practice. PhD thesis, York St John University.

31)  Risteskia, Michael. & Kocevskia, Jordan. & Arnaudov, Kliment. (2012) Spatial planning and sustainable tourism as basis for developing competitive tourist destinations, Procedia - Social and Behavioral Sciences, Vol.44, No.1, pp.375–386.

32)  Satovuori, Anna. (2016) Applying asset-based community development approach to community-based tourism: The Case of Beni Na’im in Palestine, Master’s Thesis Regional Studies Tourism Geography, University of Helsinki.

33)  Scott, Noel. & Cooper, Chris. (2010) Innovation for sustainable urban tourism: Some thoughts on best practice, rap-rio de Janeiro, Vol.44, No.5, pp.1171-190.

34)  Tan, Chuie-Hong. & Chong, Xin-Wei. & Ho, Sin-Ban. (2017) Significance of safety and security issues on tourism industry in Malaysia, Sci.Int. (Lahore), Vol.29, No.2, pp.471-475.

35)  Theuma, Nadia. & Cassar, George. & Azzopardi, Sarah Faith. & Cardia, Giuseppina. (2015) Sustainable Tourism-Mdina: A Situation Analysis of a Cultural Destination, George Cassar (Editor) in Sustainable Tourism Management A Collection of Studies from Malta, Lebanon and Jordan, Heland Projects, Malta University.

36)  Tomić, Nemanja. & Stojsavljević, Rastislav. (2013) Spatial Planning and Sustainable Tourism –A Case Study of Golija Mountain (Serbia), European Researcher, Vol.65, No.12, pp.2918-2929.

37)  United Nations Environment Programme [UNEP]. (2009) Sustainable Coastal Tourism/ An Integrated Planning and Management Approach. Retreived July, 2009.

38)  United Nations. (2008) Spatial Planning: Key Instrument for Development and Eff ective Governance with Special Reference to Countries in Transition, Economic Commission for Europe.

39)  Wang, De-gen. & Niu, Yu. & Qian, Jia. (2018) Evolution and optimization of China's urban tourism spatial structure: A high speed rail perspective, Tourism Management, Vol.64, No.3, pp.218-232.

40)  Wei, Shui. & Xueyi, Xu. & Yali, Wei. & Xinggui, Wang. (2012) Influencing factors of community participation in tourism development: A case study of Xingwen world Geopark, Journal of Geography and Regional Planning, Vol.5, No.7, pp.207-211.

41)  Williams, Richard H. (2000) Constructing the European Spatial Development Perspective: for whom?, European Planning Studies, Vol.1,No.2, pp.357-365.