آمایش سکونتگاه‌های روستایی با رویکرد پدافند غیرعامل مطالعه موردی شهرستان مرزی قصر شیرین

نوع مقاله : مقاله مستخرج از پایان نامه

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناس ارشد مرزبانی، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران

2 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، ایران

چکیده

پدافند غیرعامل باعث توانمند ساختن روستائیان در تأمین حداکثر ایمنی، پایداری و به حداقل رساندن آسیب‌پذیری زیرساخت‌های مرتبط با توسعه پایدار می‌شود. پژوهش حاضر باهدف تحلیل فضایی و آمایشی سکونتگاه‌های روستایی شهرستان مرزی قصر شیرین با تأکید بر ارزیابی و پدافند غیرعامل به‌منظور ارتقاء و بهبود ساماندهی شاخص‌های امنیتی – دفاعی این مناطق صورت گرفته است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی  و جامعه آماری موردپژوهش در این تحقیق 40 نفر از خبرگان حوزه پدافند غیرعامل می‌باشند. برای تحلیل شاخص­ها از مدل‌ها و نقشه‌های رستری و پهنه‌بندی در قالب 11 معیار و نظرات کارشناسان و خبرگان پدافند غیرعامل استفاده گردیده است. یافته­ها نشان می­دهد که معیارهای زمین‌لغزش با 35%، گسل با 28% و شیب با 17% بیشترین اهمیت و در مقابل معیارهای رودخانه با 4% و فرسایش 3% کاربری زمین با 2% کمترین اهمیت را در مدل AHP داشته است. بر اساس نتایج حاصله اغلب روستاهای مستقر در شمال شرقی شهرستان شامل در محدودهای مناسب واقع‌شده‌اند و تعدادی از روستاها در جنوب شرقی شهرستان شامل (نعل شکن، ورگچ، کله جوب، مه ریگ و مه رسه و....) در محدودهای نامناسب و ریسک‌پذیر قرارگرفته و در رویکرد آینده باید روستاییان جهت سکونت از محدودهای که در مرکز، گوشه شمال شرقی و جنوب شرقی شهرستان به‌عنوان محدودهای نامناسب بوده پرهیز و دوری نمایند.

کلیدواژه‌ها


1)      اصغریان جدی؛ احمد (1374) دفاع غیرعامل در ارگ بم، مجموعه مقالات کنگره تاریخ معماری و شهرسازی ایران، ارگ بم کرمان، جلد دوم،  تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.
2)      حسینی امینی، حسن و کامران، حسن (1390) کاربرد پدافند غیرعامل در برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای مطالعه موردی شهریار، فصلنامه فضای جغرافیایی، سال 12، شماره 38، صص.238-215.
3)      ستاره؛ علی‌اکبر؛ زنگنه شهرکی؛ سعید؛ حسینی؛ سید علی (1389) آمایش و مکان یابی از منظر پدافند غیرعامل، تهران، انتشارات دانشگاه صنعتی مالک اشتر.
4)      سرور؛ رحیم (1391) جغرافیای کاربردی و آمایش سرزمین، تهران: انتشارات سمت.
5)      سلیمانی، علیرضا؛ آفتاب، احمد؛ مجنونی توتاخانه؛ علی (1397) ساختار فضایی سکونتگاه‌های روستایی در نواحی مرزی ایران و ترکیه با رویکرد پدافند غیرعامل، اطلاعات جغرافیایی سپهر، دوره 27، شماره 106،صص. 227-213.
6)      شرفی، حجت الله؛ چهارراهی، ذبیح الله؛ ایزدی، علی؛ کونانی، دلاور (1391) آمایش امنیتی جغرافیایی مرز و پردازش آن در محیط سیستم اطلاعات جغرافیا (GIS)؛ مجموعه مقالات همایش ملی شهرهای مرزی و امنیت؛ چالش‌ها و رهیافت‌ها؛ دانشگاه سیستان و بلوچستان.
7)      علی­پور، عباس؛ هاشمی، سیدمصطفی؛ صادقی، حسین (۱۳۹۵) تحلیل فضایی پایداری نظام سکونتگاهی با رویکرد آمایش دفاعی (منطقه موردمطالعه سکونتگاه‌های روستایی استان بوشهر)؛ دومین کنگره بین‌المللی زمین، فضا و انرژی‌های پاک با محوریت مدیریت منابع طبیعی، کشاورزی و توسعه پایدار؛ تهران، شرکت کیان طرح دانش.
8)      فتحی، رشید و قلیزاد، الهام، (1388) دفاع غیرعامل در بافت‌های فرسوده شهری، برگزیده مجموعه مقالات دومین همایش جامعه ایمن شهر تهران.
9)      کامران، حسن؛ حسینی امینی، حسن؛ جعفری، فرهاد (1392) شکل‌گیری شهر قدرت و شهر بازدارنده با بهره‌گیری از مبانی پدافند غیرعامل، فصلنامه جغرافیا، سال 11، شماره 36، صص. 33-7.
10)   کریمیان، تقی و صیدایی، سید اسکندر (۱۳۹۴) ضرورت و اهداف برنامه‌های آمایش محیطی مناطق روستایی، اولین کنفرانس بین‌المللی علوم جغرافیایی؛ شیراز؛ موسسه عالی علوم و فناوری خوارزمی.
11)   کلانتری، خلیل (1391) آمایش سرزمین و برنامه‌ریزی فضایی، تهران: انتشارات طرح و منظر.
12)   مدیری؛ مهدی؛ کرمی، مهرداد؛ انصاری­زاده، سلمان؛ حیدری موصلو، طهمورث (1392) شاخص‌های امنیت ساز پدافند غیرعامل در آمایش سرزمین، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال 11؛ شماره 41، صص.58-33.
13)   مرکز آمار ایران (1395) سرشماری عمومی نفوس و مسکن.
14) Albert, J. P. & Elizabeth, A. & WalterShea, L. & Andres, V. & Mlchael, H. & Mark, D.S. (2002) Drought Monitoring with NDVI-Based Standardized Vegetation Index, Photogrammetric Engineering & Remote Sensing, Vol.1, pp.71-75.
15) Favier, P. & Bertran, D. & Eckert, N. & Naaim, M. (2012) Optimal design of snow avalanche passive defense structures using a reliability approach to quantify the vulnerability of buildings, Journes Fiabilite des Materiaux et Structures, Vol30, No2 pp,152-141.
16) Rudd, R. & Baker, M. & Hoover, T. (2000) Unergraduate agriculture student learning styles and critical thinking abilities: Is there a relationship?, Journal of agricultural education, Vol.3, pp.2-12.
17) Tousi, S. & Nedae Ghorbani, E. & Nejhad, G. H. (2013) Assessing Impacts of Passive Defense Policies Interventions on Spatial Logic of Tehran Metropolitan Area (TMA), Proceedings REAL CORP 2013 Tagungsband 20-23 May 2013, Rome, Italy. http://www.corp.at
18) United Kingdom Office of the Deputy Prime Minister (2005) Planning Policy Statement 1: Delivering Sustainable Development. Office of the Deputy PrimeMinister, London.
19) Yordanov, V. & Tsonev, T. (2003) Plant responses to drought and stress tolerance, Bulg.J.Plant Physiol, Special Issue,pp187–206.