آمایش سکونتگاه‌های روستایی با رویکرد پدافند غیرعامل مطالعه موردی شهرستان مرزی قصر شیرین

نوع مقاله : پژوهشی مستخرج از پایان نامه

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناس ارشد مرزبانی، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران

2 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، ایران

چکیده

پدافند غیرعامل باعث توانمند ساختن روستائیان در تأمین حداکثر ایمنی، پایداری و به حداقل رساندن آسیب‌پذیری زیرساخت‌های مرتبط با توسعه پایدار می‌شود. پژوهش حاضر باهدف تحلیل فضایی و آمایشی سکونتگاه‌های روستایی شهرستان مرزی قصر شیرین با تأکید بر ارزیابی و پدافند غیرعامل به‌منظور ارتقاء و بهبود ساماندهی شاخص‌های امنیتی – دفاعی این مناطق صورت گرفته است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی  و جامعه آماری موردپژوهش در این تحقیق 40 نفر از خبرگان حوزه پدافند غیرعامل می‌باشند. برای تحلیل شاخص­ها از مدل‌ها و نقشه‌های رستری و پهنه‌بندی در قالب 11 معیار و نظرات کارشناسان و خبرگان پدافند غیرعامل استفاده گردیده است. یافته­ها نشان می­دهد که معیارهای زمین‌لغزش با 35%، گسل با 28% و شیب با 17% بیشترین اهمیت و در مقابل معیارهای رودخانه با 4% و فرسایش 3% کاربری زمین با 2% کمترین اهمیت را در مدل AHP داشته است. بر اساس نتایج حاصله اغلب روستاهای مستقر در شمال شرقی شهرستان شامل در محدودهای مناسب واقع‌شده‌اند و تعدادی از روستاها در جنوب شرقی شهرستان شامل (نعل شکن، ورگچ، کله جوب، مه ریگ و مه رسه و....) در محدودهای نامناسب و ریسک‌پذیر قرارگرفته و در رویکرد آینده باید روستاییان جهت سکونت از محدودهای که در مرکز، گوشه شمال شرقی و جنوب شرقی شهرستان به‌عنوان محدودهای نامناسب بوده پرهیز و دوری نمایند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Planning of Rural Settlements with Passive Defense Approach(Case Study: Qasr-e Shirin Border Town)

نویسندگان [English]

  • mohsen akbari 1
  • Vahid Barani Pesyan 2
  • Hamid-Reza Yousefi, 3
1 MA Student in Border Guarding, Amin Police University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Geography, Amin Police University, Tehran, Iran
3 PhD Student in Political Geography, Islamic Azad University of Central Tehran Branch, Iran
چکیده [English]

Passive defense empowers villagers in ensuring the maximum safety, sustainability, and minimizing the vulnerability of sustainable development-related infrastructure. The present study was conducted with the aim of spatial and land use analysis of rural settlements in the border city of Qasr-e Shirin with emphasis on evaluation and passive defense in order to improve and promote the organization of security-defense indicators in these areas. The research method was descriptive-analytical and statistical population consists of 40 experts in the field of passive defense. To analyze the indicators, models and maps of raster and zoning in the form of 11 criteria and opinions of passive defense experts have been used. Findings show that landslide criteria with 35%, fault with 28% and slope with 17% were the most important and, in contrast, the river criteria with 4%, erosion with 3%, and land use with 2% were the least important in AHP model. Based on the results, most of the villages located in the northeast of the city are located in suitable areas and a number of villages in the southeast of the city, including Nal Shekan, Vargach, Kaleh Joob, Meh Rig and Meh Raseh, etc. are in inappropriate and risky areas. In the future approach, the villagers should avoid the areas that are in the center, northeast and southeast corners of the city as unsuitable areas.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Planning
  • Spatial Analysis
  • rural settlements
  • passive defense
  • Qasr-e Shirin border town
1)      اصغریان جدی؛ احمد (1374) دفاع غیرعامل در ارگ بم، مجموعه مقالات کنگره تاریخ معماری و شهرسازی ایران، ارگ بم کرمان، جلد دوم،  تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.
2)      حسینی امینی، حسن و کامران، حسن (1390) کاربرد پدافند غیرعامل در برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای مطالعه موردی شهریار، فصلنامه فضای جغرافیایی، سال 12، شماره 38، صص.238-215.
3)      ستاره؛ علی‌اکبر؛ زنگنه شهرکی؛ سعید؛ حسینی؛ سید علی (1389) آمایش و مکان یابی از منظر پدافند غیرعامل، تهران، انتشارات دانشگاه صنعتی مالک اشتر.
4)      سرور؛ رحیم (1391) جغرافیای کاربردی و آمایش سرزمین، تهران: انتشارات سمت.
5)      سلیمانی، علیرضا؛ آفتاب، احمد؛ مجنونی توتاخانه؛ علی (1397) ساختار فضایی سکونتگاه‌های روستایی در نواحی مرزی ایران و ترکیه با رویکرد پدافند غیرعامل، اطلاعات جغرافیایی سپهر، دوره 27، شماره 106،صص. 227-213.
6)      شرفی، حجت الله؛ چهارراهی، ذبیح الله؛ ایزدی، علی؛ کونانی، دلاور (1391) آمایش امنیتی جغرافیایی مرز و پردازش آن در محیط سیستم اطلاعات جغرافیا (GIS)؛ مجموعه مقالات همایش ملی شهرهای مرزی و امنیت؛ چالش‌ها و رهیافت‌ها؛ دانشگاه سیستان و بلوچستان.
7)      علی­پور، عباس؛ هاشمی، سیدمصطفی؛ صادقی، حسین (۱۳۹۵) تحلیل فضایی پایداری نظام سکونتگاهی با رویکرد آمایش دفاعی (منطقه موردمطالعه سکونتگاه‌های روستایی استان بوشهر)؛ دومین کنگره بین‌المللی زمین، فضا و انرژی‌های پاک با محوریت مدیریت منابع طبیعی، کشاورزی و توسعه پایدار؛ تهران، شرکت کیان طرح دانش.
8)      فتحی، رشید و قلیزاد، الهام، (1388) دفاع غیرعامل در بافت‌های فرسوده شهری، برگزیده مجموعه مقالات دومین همایش جامعه ایمن شهر تهران.
9)      کامران، حسن؛ حسینی امینی، حسن؛ جعفری، فرهاد (1392) شکل‌گیری شهر قدرت و شهر بازدارنده با بهره‌گیری از مبانی پدافند غیرعامل، فصلنامه جغرافیا، سال 11، شماره 36، صص. 33-7.
10)   کریمیان، تقی و صیدایی، سید اسکندر (۱۳۹۴) ضرورت و اهداف برنامه‌های آمایش محیطی مناطق روستایی، اولین کنفرانس بین‌المللی علوم جغرافیایی؛ شیراز؛ موسسه عالی علوم و فناوری خوارزمی.
11)   کلانتری، خلیل (1391) آمایش سرزمین و برنامه‌ریزی فضایی، تهران: انتشارات طرح و منظر.
12)   مدیری؛ مهدی؛ کرمی، مهرداد؛ انصاری­زاده، سلمان؛ حیدری موصلو، طهمورث (1392) شاخص‌های امنیت ساز پدافند غیرعامل در آمایش سرزمین، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال 11؛ شماره 41، صص.58-33.
13)   مرکز آمار ایران (1395) سرشماری عمومی نفوس و مسکن.
14) Albert, J. P. & Elizabeth, A. & WalterShea, L. & Andres, V. & Mlchael, H. & Mark, D.S. (2002) Drought Monitoring with NDVI-Based Standardized Vegetation Index, Photogrammetric Engineering & Remote Sensing, Vol.1, pp.71-75.
15) Favier, P. & Bertran, D. & Eckert, N. & Naaim, M. (2012) Optimal design of snow avalanche passive defense structures using a reliability approach to quantify the vulnerability of buildings, Journes Fiabilite des Materiaux et Structures, Vol30, No2 pp,152-141.
16) Rudd, R. & Baker, M. & Hoover, T. (2000) Unergraduate agriculture student learning styles and critical thinking abilities: Is there a relationship?, Journal of agricultural education, Vol.3, pp.2-12.
17) Tousi, S. & Nedae Ghorbani, E. & Nejhad, G. H. (2013) Assessing Impacts of Passive Defense Policies Interventions on Spatial Logic of Tehran Metropolitan Area (TMA), Proceedings REAL CORP 2013 Tagungsband 20-23 May 2013, Rome, Italy. http://www.corp.at
18) United Kingdom Office of the Deputy Prime Minister (2005) Planning Policy Statement 1: Delivering Sustainable Development. Office of the Deputy PrimeMinister, London.
19) Yordanov, V. & Tsonev, T. (2003) Plant responses to drought and stress tolerance, Bulg.J.Plant Physiol, Special Issue,pp187–206.