تحلیلی بر عوامل مؤثر در اشتغال بهینه زنان در حوزه کشاورزی (مطالعه موردی: روستاهای مرزی شهرستان سردشت)

نوع مقاله : پژوهشی مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، واحد علوم و تحقیقات تهران دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استاد جامعه‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات تهران دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار جامعه‌شناسی، واحد گرمسار،دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران

چکیده

تحولات اخیر در وضعیت و ویژگی‌های اقتصادی و به‌ویژه اقتصاد روستایی سبب شده تا بحث اشتغال به‌ویژه اشتغال زنان به یکی از مسائل مهم و موردتوجه قرار گیرد که عوامل زیادی می‌تواند بر این امر اثرگذار باشند. در این راستا این پژوهش به‌منظور تحلیل عوامل مؤثر بر اشتغال بهینه زنان در حوزه کشاورزی روستاهای مرزی شهرستان سردشت در استان آذربایجان غربی در سال 1398 انجام‌گرفته که در آن از روش پیمایش و تکنیک‌های پرسشنامه محقق ساخته و برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS استفاده‌شده است. جامعه آماری در این تحقیق زنان شاغل در حوزه کشاورزی منطقه موردمطالعه واقع در سنین بین 15 الی 65 سال بوده که با استفاده از فرمول کوکران تعداد نمونه 370 نفر از بین 30 روستای منتخب در شهرستان سردشت است. بر اساس مبانی و ادبیات نظری پژوهش عوامل مؤثر بر اشتغال بهینه زنان در حوزه کشاورزی منطقه عبارت است از: عوامل فردی (روان‌شناختی)، عوامل فرهنگی و عوامل سازمانی. روش تجزیه‌وتحلیل داده با استفاده از آزمون‌های همبستگی اسپیرمن و رگرسیون خطی انجام‌شده است. نتایج تحقیق نشان داد در بین عوامل فردی، سن زنان، تحصیلات، وضعیت تأهل، و تعداد فرزندان به ترتیب بیشترین تأثیر را بر اشتغال زنان دارند. در بین عوامل فرهنگی انگیزه نیل به کسب موقعیت اجتماعی، باورهای فرهنگی، عوامل دینی و اعتقادی و انگیزه مادی به ترتیب بیشترین اهمیت را دارند و درنهایت عوامل سازمانی شاخص ساختار اداری و آموزشی اهمیت دارد. درمجموع بر اساس نتایج حاصل از آزمون رگرسیون خطی سه عوامل بررسی‌شده به میزان 566/0 بر اشتغال زنان در حوزه کشاورزی در شهرستان مرزی سردشت مؤثر می‌باشند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Analysis of the Factors Affecting the Optimal Employment of Women in Agriculture (Case Study: Border Villages of Sardasht County)

نویسندگان [English]

  • Masoud Abdi 1
  • Seyyedmohammad Seyyedmirzaei 2
  • Parvin Savadian 3
1 PhD Candidate in Economic Sociology and Development, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Professor of Sociology, Tehran Branch of Science and Research, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor in Sociology, Garmsar Branch, Islamic Azad University, Garmsar, Iran
چکیده [English]

Recent developments in the economic situation and characteristics, especially in the rural economy, have led to the discussion of employment, especially women''''''''s employment, to one of the most important issues that can be influenced by many factors. In this regard, this study was conducted in order to analyze the factors affecting the optimal employment of women in agriculture in border villages of Sardasht city in West Azerbaijan province in 2019 in which the survey method and questionnaire techniques were developed and SPSS software was used to analyze the data. The statistical population in this study was women working in the field of agriculture in the study area between the ages of 15 to 65 years. Using Cochran''''''''s formula, a sample of 370 individuals from 30 selected villages in Sardasht city was selected using cluster sampling method. Based on the theoretical foundations and literature of the research, the factors affecting the optimal employment of women in the field of agriculture in the region are: individual factors (psychological), cultural factors and organizational factors. Data analysis was performed using Spearman correlation and linear regression tests. The results showed that among individual factors, women''''''''s age, education, marital status, and the number of children had the greatest impact on women''''''''s employment, respectively. Among cultural factors, motivation to achieve social status, cultural beliefs, religious and belief factors and financial motivation are the most important, respectively, and finally among the organizational factors, indicators of administrative and educational structure are important. In total, based on the results of the linear regression test, the three factors studied at the rate of 0.566 are effective on women''''''''s employment in agriculture in the border city of Sardasht.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Optimal employment of women
  • agricultural development
  • Sardasht border city
1)      اعزازی، شهلا (1382) جامعه‌شناسی خانواده: با تأکید بر نقش، ساختار و کارکرد خانواده در دوران معاصر، چاپ دوم، تهران: روشنگران و مطالعات زنان.
2)      اعزازی، شهلا (1386) فمینیسم و دیدگاه‌ها: مجموعه مقالات، چاپ دوم، تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.
3)      امینی، علی‌رضا (1383) رویکرد جنسیتی و عدم تعادل کلی در بازار کار، پژوهش زن در توسعه و سیاست، دوره 2، شماره 1، صص. 146-133.
4)      بوذرجمهری، خدیجه؛ شایان، حمید؛ فخری، صادقی (1389) تبیین مشارکت زنان روستایی در فعالیت‌های کشاورزی (مطالعه موردی: دهستان‌های بناجوی شرقی و شمالی شهرستان بناب آذربایجان شرقی)، مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، دوره 1، شماره 1، صص. 86-69
5)      دیزجی، منیره و کتابفروش بدری، آرش (1395) بررسی عوامل مؤثر بر اشتغال زنان با تأکید بر استفاده از ICT، زن و مطالعات خانواده، سال 9، شماره 34، صص. 93-73.
6)      زعفرانچی، لیلا سادات (1388) بررسی وضعیت اشتغال زنان در ایران، مرکز امور زنان و خانواده، تهران: نهاد ریاست جمهوری.
7)      زنگانه، میثم؛ نیازی، عیسی؛ میرکتولی، راحیل؛ عاشوری، الهام؛ باقری، رامین (1392) رتبه‌بندی عوامل مؤثر در اشتغال‌زایی زنان کارآفرین با استفاده از تکنیک تاپسیس (مطالعه موردی: بخش تعاون استان خراسان رضوی)، پژوهش‌نامه زنان، سال 4، شماره 1، صص. 110-83.
8)      شریفی، زینب؛ ایروانی، هوشنگ؛ دانشور عامری، ژیلا (1394) تحلیل عوامل پیش برنده و بازدارنده توسعه اشتغال زنان روستایی شهرستان نجف‌آباد، فصلنامه زن و جامعه، سال 6، شماره 1، صص. 20-1.
9)      شریفی، زینب؛ ایرونی، هوشنگ؛ دانشور عامری، ژیلا (1398) بررسی گرایش زنان روستایی به اشتغال (موردمطالعه: زنان روستایی شهرستان نجف‌آباد)، فصلنامه زن و جامعه، سال 10، شماره 1، صص. 236-217.
10)   صادقی، مسعود و عمادزاده، مصطفی (1383) تحلیلی بر عوامل اقتصادی مؤثر در اشتغال زنان در ایران، زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان)، دوره 2، شماره 1، صص. 22-5.
11)   طاعتی، آرام (1378) بررسی راهکارهای مشارکت مؤثر زنان در سطوح مدیریت برنامه 5 ساله دوم کشور، مجموعه مقالات همایش نظام اداری و توسعه، تهران.
12)   طالشی، مصطفی و حکیم دوست، سید یاسر (1398) تحلیل فضایی توسعه‌یافتگی مناطق روستایی با تأکید بر نقش‌آفرینی اشتغال زنان روستایی در شهرستان رامسر، مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های روستایی، دوره 14، شماره 2، صص. 489-473.
13)   عرب مازار، عباس؛ علی‌پور، محمدصادق؛ زارع نیاکوکی، یاسر (1393) تحلیل عوامل اجتماعی- اقتصادی مؤثر بر اشتغال زنان در ایران، فصلنامه اقتصاد و الگوسازی، سال 4، شماره 17 و 18، صص. 91-75.
14)   علی پور، محمدصادق (1397) اثر تحصیلات عالی زنان روستایی بر اشتغال در نقاط روستایی ایران، انجمن جمعیت‌شناسی ایران، دوره 13، شماره 26، صص. 88-67.
15)   علیزاده، مرجان (1389) نقش اشتغال زنان در توسعه، زن و فرهنگ، دوره 2، شماره 5، صص. 59-49.
16)   کار، مهرانگیز (1379) زنان در بازار کار ایران، چاپ اول، تهران: انتشارات روشنگران و مرکز مطالعات زنان.
17)   کاوند، حسین؛ عوض علی پور، محمدصادق؛ زندی، فاطمه؛ دامن کشیده، مرجان (1390) نقش جنسیت در مشارکت اقتصادی و عوامل مؤثر بر اشتغال زنان در ایران، مجله سیاست‌گذاری اقتصادی، سال 3، شماره 6، صص. 212-189.
18)   کهزادی، بهروز و حمید بلالی (1381) بررسی رابطه درازمدت اشتغال و موجودی سرمایه در بخش کشاورزی ایران، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی مدرس، دانشگاه تربیت مدرس، دوره 2، شماره 4، صص. 61-52.
19)   میشل، آندره (1354) جامعه‌شناسی خانواده و ازدواج، تهران: انتشارات دانشگاه تهران
20)   نوروزی، لادن (1383) تفاوت‌های جنسیتی در ساختار شغلی، زن در توسعه و سیاست، دوره 1. شماره 1، صص. 178-165.
21)   هرندی، فاطمه و جمشیدی، فرشید (1387) چگونگی اثرپذیری احتمال اشتغال زنان متأهل نقاط شهری و روستایی از ویژگی‌های فردی و خانوادگی، فصلنامه دانش و توسعه، دوره 15، شماره 23، صص. 205-191.
22)  Losindilo E.& Mussa A.& Akarro R (2010) Some Factors That Hinder Women Participation in Social, Political and Economic Activities in Tanzania, Arts and Social, Sciences Journal, No.4, pp.1-10.
23)  Yakubu, A. (2010) Factors Influencing Female Labor Force Participation in South Africa in 2008, The African Statistical Journal, No.11, pp.85-104.