تحلیل مدیریت رقابت گردشگری در مناطق مرزی مطالعه موردی: منطقه مرزی بانه

نوع مقاله : پژوهشی کاربردی

نویسندگان

1 استاد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه ارومیه، ایران

2 جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم و انسانی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

چکیده

مناطق مرزی ازجمله فضاهای جغرافیایی هستند که با وجود ظرفیت‌های بالایی که دارا می‌باشند گهگاه متناسب با شرایط خاصی که دارند این ظرفیت‌ها نادیده گرفته‌شده‌اند. در طی سال‌های اخیر، گردشگری مناطق مرزی ازجمله این ظرفیت‌ها است که تا حدی به آن توجه شده است و به همراه خود مزیت رقابت گردشگری این مناطق را نیز شکل داده است. بر این مبنا، تحقیق حاضر با استفاده از روش توصیفی - تحلیلی و باهدف کاربردی تلاش دارد مزیت رقابت گردشگری بین منطقه مرزی بانه با مناطق مرزی جلفا، پیرانشهر، مریوان و ماکو را مورد بررسی قرار دهد. تحقیق حاضر در قالب دو مرحله انجام‌شده است. مرحله اول، اطلاعات موردنیاز از طریق مطالعات کتابخانه‌ای گردآوری‌شده است. در مرحله دوم بر اساس اطلاعات به‌دست‌آمده از وضعیت گردشگری منطقه موردمطالعه، اهداف گردشگری برای رقابت‌پذیری بیش‌تر شهرستان در افق زمانی 1404 مطرح گردید، سپس استراتژی‌های مهم رسیدن به این اهداف و قابلیت‌های گردشگری منطقه موردمطالعه در نرم‌افزار Meta-SWOT وارد گردید. نتایج به‌دست‌آمده نشان‌دهنده آن است که، قیمت پایین‌تر کالاهای خارجی نسبت به بقیه مناطق کشور، وجود مراکز متعدد خرید، موقعیت استراتژیک مرزی و بالا بودن امنیت اجتماعی، دارای بیشترین میزان تناسب راهبردی با عوامل کلان و از مزیت رقابتی بالایی برای منطقه مرزی بانه محسوب می‌گردد. از طرف دیگر تبلیغات منفی علیه مناطق مرزی، کمبود زیرساخت‌های مناسب توسعه گردشگری، تحریم‌های بین‌المللی، تبعیض دولت در اختصاص امکانات به مناطق مرزی به‌عنوان بزرگ‌ترین موانع توسعه گردشگری در شهرستان بانه شناخته شدند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of Tourism Competition Management in Border Areas (Case Study: Baneh Border Area)

نویسندگان [English]

  • Mirnajaf Mousavi 1
  • sajed bahramijaf 2
  • darya Mazandarani 2
1 Professor in Geography and Urban Planning, Urmia University, Iran
2 PhD Candidate in Political Geography, Ferdowsi University of Mashhad, Iran
چکیده [English]

Border areas are among the geographical spaces that, despite their high capacities, are sometimes neglected in accordance with their specific conditions. In recent years, tourism in border areas has been one of these capacities that has been considered to some extent and along with it has formed the competitive advantage of tourism in these areas. Based on this, the present study uses a descriptive-analytical method and with an applied purpose to investigate the competitive advantage of tourism between the Baneh border region and the border areas of Jolfa, Piranshahr, Marivan and Mako. The present research has been done in two stages. The first step is to gather the information needed through library studies. In the second stage, based on the information obtained from the tourism situation of the study area, tourism goals for greater competitiveness of the city in the horizon of 1404 were proposed, then the important strategies to achieve these goals and tourism capabilities of the study area were entered in Meta-SWOT software. The results show that the lower price of foreign goods compared to other parts of the country, the existence of multiple shopping centers, strategic border position and high social security have the highest degree of strategic fit with macro factors and is a high competitive advantage for the Baneh border region. On the other hand, negative propaganda against border areas, lack of proper infrastructure for tourism development, international sanctions, government discrimination in allocating facilities to border areas were identified as the biggest obstacles to tourism development in Baneh city.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tourism
  • border areas
  • competitive advantage
  • Meta-SWOT
  • Baneh city
1)      اکبرپور، محمد؛ عبادی نژاد، سید علی؛ کردی، زهرا (1398) تأثیر بازارچه‌های تمرچین بر توسعه اقتصادی و اجتماعی مناطق روستایی (مطالعه موردی: استان آذربایجان غربی)، فصلنامه علوم و فنون مرزی، دوره 8، شماره 1، صص.191-163.
2)      امینی پارسا، وحید؛ عزیزآبادی، فرشته؛ صالحی، اسماعیل؛ حاجی محمدامینی، صمد (1396) برآورد ظرفیت برد پهنه‌های مستعد توسعه توریسم شهر بانه مطالعه موردی: منطقه نمونه گردشگری دوکانان، فصلنامه فضای گردشگری، دوره 6، شماره 23، صص.50-33.
3)      بدیعی ازنداهی، مرجان و میراحمدی، فاطمه‌السادات (1395) تحلیل دیدگاه‌ها و موضوعات نوظهور در مطالعات مرزی، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دوره 48، شماره 3، صص.555-541.
4)      پرنیان، حاتم؛ زیاری، کرامت‌الله؛ میره‌ای، محمد؛ مدیری، مهدی (1396) استراتژی‌های توسعه مناطق مرزی با رویکرد آمایش سرزمین (ناحیه مطالعاتی: ارومیه – سلماس)، فصلنامه اطلاعات جغرافیایی، دوره 26، شماره 104، صص.184-173.
5)      پور اصغر سنگاچین، فرزام و ویسی، رضا (1390) آمایش سرزمین مبنایی برای توسعه صنعت گردشگری پایدار، اقتصاد مالی و توسعه، دوره 5، شماره 14، صص.195-181.
6)      جان‌پرور، محسن (1396) نگرشی نو به مطالعات مرزی (مفاهیم، اصول، نظریه‌ها)، چاپ اول، تهران : انتشارات انجمن ژئوپلیتیک ایران.
7)      جعفرتاش، برزین و پویان زاده، نسترن (1394) ارزیابی و اولویت‌بندی شاخص‌های رقابت‌پذیری صنعت گردشگری در ایران، فرایند مدیریت و توسعه، دوره 8، شماره 3، صص.105-85.
8)      حاتمی­نژاد، حسین؛ شیخی، عبدالله؛ رحمتی، خسرو؛ شریف‌زاده اقدم، ابراهیم (1394) برنامه‌ریزی راهبردی توسعه گردشگری شهرستان بانه، فصلنامه گردشگری شهری، دوره 2، شماره 2، صص. 190-167.
9)      حافظ نیا، محمدرضا و جان‌پرور، محسن (1396) مرزها و جهانی‌شدن (با نگاهی کوتاه به مرزهای ایران)، چاپ دوم، تهران:  انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
10)   حمزه‌پور، رزگار و فخری، سیروس (1396) تحلیلی بر نقش بازارچه‌های مشترک مرزی در ارتقای امنیت مناطق مرزنشین (مطالعه موردی بازارچه‌های مرزی سردشت و پیرانشهر)، فصلنامه مدیریت نظامی، سال 17، شماره 3، صص.140-103.
11)   حیدری فر، محمد رئوف (1389) جهانی‌شدن و تحول کارکرد مرزها، فصلنامه سیاست خارجی، سال 24، شماره 1، صص. 138-158.
12)   رضایی، محمدرضا؛ خاوریان گرمسیر، امیررضا؛ چراغی، رامین (1394) برنامه‌ریزی راهبردی فضایی شهرهای کوچک اندام با استفاده از مدل متاسوات در شهر یزد، پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، دوره 3، شماره 4، صص. 486-467.
13)   سلطانی، زهرا و نوری، سید هدایت‌الله (1389) ارزیابی توان محیطی شهرستان خوانسار به‌منظور توسعه توریسم با استفاده از جی‌ای‌اس، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، دوره 25، شماره 4، صص.100-77.
14)   سودرجانی، احسان؛ محمودی نیا، داود و زارعی نمین، علی و پورشهابی، فرشید (1390): فصلنامه مطالعات گردشگری، شماره 15، دوره ششم، صص 208-179.
15)   شکوهی، محمد اجزاء و بوذرجمهری، خدیجه و مودودی، مهدی (1393): بررسی اثرات گردشگری بر کیفیت زندگی جامعه میزبان نمونه موردی بندر ترکمن، فصلنامه فضای جغرافیایی، سال چهاردهم، شماره 47، صص 125-101.
16)   شکوهی، محمد اجزاء و شاکرمی، نعمت و منصور زاده، علی‌محمد (1397): برنامه‌ریزی راهبردی گردشگری کردستان بر پایه هویت رقابت‌پذیری منطقه‌ای با استفاده از تکنیک متاسوات، فصلنامه مطالعات شهری، شماره 26، صص 30-17.
17)   فرزین، محمدرضا و نادعلی پور، زهرا (1390): عوامل مؤثر بر مزیت رقابتی مقصدهای گردشگری در ایران (چابهار)، فصلنامه مطالعات و مدیریت گردشگری، دوره 5، شماره 14، صص 67-40.
18)   فرمانداری بانه، استانداری کردستان، وزارت کشور.
19)   قائدرحمتی، صفر و خاوریان گرمسیر، امیررضا (1397) نقش تکنیک متاسوات در برنامه‌ریزی راهبردی گردشگری شهر یزد، برنامه‌ریزی و آمایش فضا، دوره 20، شماره 1، صص.205-179.
20)   قنبری، ابوالفضل و سرداری، ایوب (1397) آمایش مناطق مرزی با تأکید بر راهبردها و اولویت‌های برنامه‌ریزی مناطق مرزی (مریوان و بانه)، فصلنامه جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، سال 8، شماره 2، صص.193-179.
21)   کروبی، مهدی؛ احمدی، ساسان؛ رسولی، محمد (1395) ارزیابی اثرات اجتماعی - فرهنگی گردشگری بر جامعه میزبان، موردمطالعه: شهر بانه، دو فصلنامه مطالعات اجتماعی گردشگری، سال 4، شماره 8، صص.21-1.
22)   کوزه‌گر کالجی، لطفعلی و دارابی، سجاد (1397) برنامه‌ریزی گردشگری استان ایلام با استفاده از تکنیک متاسوات، فصلنامه انجمن جغرافیای ایران، دوره جدید، سال 16، شماره 59، صص.190-179.
23)   مختاری هشی، حسین؛ مؤمنی، مهدی؛ باقری، مهرداد (1393) تدوین راهبردهای آمایش مناطق مرزی؛ مطالعه موردی مرزهای شرقی کشور؛ فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره 3، شماره پیاپی 114، صص.254-237.
24)   موحد، علی؛ امان پور، سعید؛ نادری، کاوه (1391) بازاریابی گردشگری شهری با مدل تحلیل سلسله‌مراتبی، مطالعه موردی کرمانشاه، فصلنامه برنامه‌ریزی فضایی، سال 1، شماره 3، صص.36-17.
25)   موسوی، میر نجف (1392) ارزیابی نقش بازارچه‌های مشترک مرزی در توسعه و رفاه مناطق مرزنشین؛ مورد بازارچه مرزی تمرچین، مجله جغرافیا و توسعه، سال 11 شماره 33، صص.70-55.
26)   موسوی، میر نجف؛ عبدالله زاده، مهدی؛ زینال پور، امید؛ باقری کشکولی، علی (1395) ارائه یک مدل تحلیل با رویکرد سیستمی در برنامه‌ریزی گردشگری شهرستان ماکو، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دوره 48، شماره 1، صص.18-1.
27)   موسوی، میر نجف و ابراهیم‌زاده، عیسی (1394) اصول و مفاهیم آمایش سرزمین، چاپ اول، تهران: انتشارات سمت.
28)   یاری، منیر؛ موسی کاظمی، سید مهدی؛ علی‌اکبری، اسماعیل (1397) برنامه‌ریزی راهبردی گردشگری فرهنگی شهر سنندج با بهره‌گیری از تکنیک متاسوات، فصلنامه جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، سال 9، شماره 1، صص.306-281.
29)   یعقوبی منظری، پریسا و آقامیری، سیدامید (1397) شناسایی استراتژی‌های توسعه پایدار صنعت گردشـگری ایران با استفاده از تکنیک متاسوات، بررسی‌های بازرگانی، شماره 86 و 87، صص.15-1.
30) Akio, T. (2005) The Critical Assessment of the Resource-Based View of Strategic Management, International Affairs, Vol.3, pp. 203-214.
31) Algieri, B. & Aquino, A.  & Succurro, M. (2018) International competitive advantages in tourism: An eclectic view, Tourism management prespective,  Vol.25, pp.41–52.
32) Barney, J. (1991) Firm resources and sustained competitive advantage, Journal of management, Vol.17, No.1, pp.99-120.
33) Bazargani, R. & Kilic, H. (2021) Tourism competitiveness and tourism sector performance: Empirical insights from new data, Journal of Hospitality and Tourism Management, Vol.46, pp.73-82.
34) Bonn, M. & Joseph, A. S. & Dai, M. (2005) An Empirical Analysis of Eco generalists Visiting Florida: 1998-2003, Tourism Analysis Journal, Vol.10, pp.165-148.
35) Buhalis, D. (2000) Marketing the competitive destination of the future, Tourism Management, Vol.21, pp.97-116.
36) Chen, X. (2006) Beyond the reach of globalization: China’s border regions and cities in transition, in Globalization and the Chinese City, edited by Fulong Wu. London: Routledge.
37) Chens, C.Y. & Sok, P. & Sok, K. (2008) Evaluating the competitiveness of the tourism industry in Cambodia: Self-assessment from professionals, Asia Pacific Journal of Tourism Research, Vol.13, No.1, pp.41–66.
38) Clara, R. A. & Simon, D. & Noelia, G. & Barbara, A. (2019) Critical elements in accessible tourism for destination competitiveness and comparison: Principal component analysis from Oceania and South America, Tourism Management, Vol.75, pp.169185.
39) Croes, R. & Ridderstaat, J. & Shapoval, V. (2020) Extending tourism competitiveness to human development. Annals of Tourism Research, Vol.80, pp. 10-25.
40) Crouch, G. & Ritchie, J. (1999) Tourism, competitiveness and societal prosperity, Journal of Business Research, No.44, pp.137-152.
41) Del Río, J. A. J. & Orgaz, F. & Moral, S. & Cañero, P (2017) Satisfaction in border tourism: An analysis with structural equations, EuropeanResearch on Management and Business Economics, Vol.23, No.2, pp.103-112.
42) Dragicevic, V. & Jovicic, D. & Belsic, I. & Stankov, U. & Boskovic, D. (2012) BUSINESS TOURISM DESTINATION COMPETITIVENESS: A CASE OF VOJVODINA PROVINCE (SERBIA), Economic Research - Ekonomska istraživanja, Vol.25, No. 2, pp.311-332.
43) Enright, M. J. & Newton, J. (2005) Determinants of tourism destination competitiveness in Asia Pacific: Comprehensiveness and universality, Journal of Travel Research, Vol.43, No.4, pp.339-350.
44) Fernandez, J. A. S. & Azevedo, P. S. & Martín, J. M. M. & Martín, J. A. R. (2020) Determinants of tourism destination competitiveness in the countries most visited by international tourists: Proposal of a synthetic index, Tourism Management Perspectives, Vol.33, 10-82.
45) Gomezelj, D. O. & Mihalič, T. (2008) Destination competitiveness- Applying different models, the case of Slovenia, Tourism Management, Vol.29, No.2, pp. 294-307.
46) Hong, W. C. (2008) Competitiveness in the Tourism Sector: A comprehensive approach from economic and management points, edition1, Publisher Springer Netherlands.
47) Hong, W.C. (2009) Global competitiveness measurement for the tourism sector, Current Issues in Tourism, Vol.12, No.2, pp.105-132.
48) Isoherranen, V. (2012) Strategic Analysis Frameworks for Strategic Orientation and Focus, University of Oulu, Oulu.
49) Ksenija, V. (2012) Competitiveness of Frontier Regions and Tourism Destination Management: Managing Global Transitions, University of Primorska, Faculty of Management Koper, Vol.10, No.1, pp 51-68.
50) Kubickova, M. & Martin, D. (2020) Exploring the relationship between government and destination competitiveness: The TALC model perspective, Tourism Management, Vol.78, pp.10-40.
51) Kumar, S. & Dhir, A. (2020) Associations between travel and tourism competitiveness and culture, Journal of Destination Marketing & Management Vol.18, pp.100-501.
52) Manzo, G. G. (2019) Travel & tourism economic impact London, UK: World Travel & Tourism Council.
53) Pena, S. (2005) Recent Development in Urban Marginality Along Mexico; Northern border, Journal of Habitat International, No.29, pp. 258-301.
54) Pena, Sergio. (2005) Recent development in urban marginality alone Mexico,s northern border, journal of habitate International, No.29, pp.258-301.
55) Ritchie, B. & Crouch, G. (2003) The Competitive Destination" a sustainable tourism perspective, edition1, Publisher CABI Ausralia.
56) Topaloglou, L. & Kallioras, D. & Manetos, P. & Petrakos, G. (2006) A Border Regions Typology in the Enlarged European Union, Journal of Border landsstudies, Vol.20, No.2, pp.67-90.