بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر مقوله احساس امنیت در بین روستائیان مرزنشین مطالعه موردی: شهرستان مرزی کلات

نوع مقاله : پژوهشی کاربردی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشگاه علوم انتظامی و مطالعات اجتماعی، تهران، ایران

2 استادیار جامعه‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 کارشناسی ارشد علوم اجتماعی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

امنیت برای مناطق مرزی جزو اولویت‌های سیاسی و نظامی هر کشور محسوب می‌شود. داشتن امنیت بالا از سویی تأثیرات بسیار زیادی بر شیوه زندگی کردن، رفتارها و کنش افراد و از سوی دیگر فراهم‌کننده شرایط مطلوب اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و دغدغه‌های ذهنی است. در این پژوهش سعی شده است به بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر مقوله احساس امنیت در روستاهای مرزی شهرستان کلات نادری پرداخته شود. پژوهش حاضر، به لحاظ روشی، پیمایشی (کمی)، به لحاظ هدف از نوع کاربردی بوده و با ابزار پرسشنامه، اطلاعات موردنیاز جامعه گردآوری‌شده است. روایی گویه‌ها از طریق آلفای کرونباخ بالای 70 درصد تأیید گردید. جامعه آماری این پژوهش را کلیه ساکنان روستاهای مرزی شهرستان کلات نادری، اعم از کوچ‌نشینان و روستاییان روستاهای مرزی بوده‌اند، که حجم نمونه از میان آنان 297 نفر با استفاده از فرمول کوکران و به روش نمونه‌گیری تخصیص متناسب انتخاب شدند. نتایج به‌دست‌آمده نشان دادند میانگین احساس امنیت (84/4)، تعلق‌خاطر به خانواده (61/3)، اعتماد اجتماعی (74/2)، هویت ملی - مذهبی (67/2) (در بازه 1 تا 5) بود. با بررسی ارتباط بین متغیرها یافته‌ها نشان دادند که بین متغیر احساس امنیت با اعتماد اجتماعی، میزان وقوع جرم در روستا و تعلق‌خاطر به خانواده رابطه همبستگی معناداری وجود دارد. از طرفی بین احساس امنیت و احساس هویت ملی - مذهبی رابطه معناداری وجود نداشت. نتایج تحلیل رگرسیون چند متغیری نیز نشان دادند که عامل‌های اعتماد اجتماعی، میزان وقوع جرم در روستا و تعلق‌خاطر به خانواده پیش‌بینی کننده احساس امنیت هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Study of Social Factors Affecting the Sense of Security among Border Villagers (Case Study: Kalat Border City)

نویسندگان [English]

  • Alireza Haydarnejad 1
  • Ali Akbar majdi 2
  • Rahman Soleimanpourcharmi 3
1 Assistant Professor, Institute of Law Enforcement Sciences and Social Studies, Tehran, Iran
2 Assistant Professor in Sociology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 MA in Social Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده [English]

Security for border areas is one of the political and military priorities of any country. Having high security on the one hand has a great impact on the way of life, behaviors and actions of individuals and on the other hand provides favorable economic, social, cultural conditions and mental concerns. In this study, an attempt has been made to investigate the social factors affecting the sense of security in the border villages of Kalat Naderi city. In terms of method the present study is a survey study (quantitative), and in terms of its objectives it is of an applied research type. The required data has been collected from the community using a questionnaire. The reliability of the items was confirmed by Cronbach's alpha (above 70%). The statistical population of this study was all residents of border villages of Kalat Naderi city, including nomads and villagers of border villages, from whom a sample size of 297 individuals were selected using Cochran's formula and proportional sampling method. The obtained results showed that the mean scores for the sense of security was 4.84, family attachment 3.61, social trust 2.74, and national-religious identity 2.67 (in the range of 1 to 5). Examining the relationship between the variables, the findings showed that there is a significant correlation between the variables of sense of security and social trust, the incidence of crime in the village and the family attachment. On the other hand, there was no significant relationship between the sense of security and the sense of national-religious identity. The results of multivariate regression analysis also showed that the factors of social trust, the incidence of crime in the village and the family attachment predict the sense of security.

کلیدواژه‌ها [English]

  • sense of security
  • Family Attachment
  • social trust
  • Kalat city
1)      افتخاری، اصغر (1391) ساختار و تأویل امنیت: درآمدی بر روش‌شناسی تفسیری، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال 5، شماره 8، صص.30-11.
2)      بیات، بهرام (1388) جامعه‌شناسی احساس امنیت، تهران: انتشارات امیرکبیر.
3)      بمانیان، محمدرضا و محمودی نژاد، هادی (1397) تحقیقی در سنجش عوامل تأثیرگذار بر احساس امنیت شهری نمونه موردی شهر کرمان، فصلنامه مدیریت شهری، دوره 9، شماره 83، صص. 75- 59.
4)      پپشگاهی‌فرد، زهرا و امیدی‌آوج، مریم (1398) ارتباط بین پراکندگی اقدام ایرانی و امنیت مرزها، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال 5، شماره 1، صص. 71-48.
5)      پورمنافی، ابوالفضل (1396) اولویت‌بندی تهدیدهای امنیت پایدار در مرزهای جمهوری اسلامی ایران (موردمطالعه: استان خراسان رضوی، پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، سال 6، شماره 2، صص. 47-29.
6)      جلالیان، اسحاق و ویسیان، محمد (1397) بررسی امنیت پایدار در شهر مرزی سردشت از دیدگاه کارشناسان امنیتی، فصلنامه مطالعات مرزی، سال 9، شماره 8، صص. 148-127.
7)      جمالی، هاجر و شایگان، فریبا (1390) نقش تاکسی بیسیم بانوان بر احساس امنیت زنان تهرانی، فصلنامه مطالعات مدیریت انتظامی، سال 9، شماره 8، صص. 88-35.
8)      حافظ نیا، محمدرضا (1385) اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک، مشهد: انتشارات پاپلی.
9)      حسینی، قربان؛ خانی، سعید؛ قهرمانی، علیرضا (1394) مقایسه ویژگی‌های جمعیتی مناطق مرزی و غیر مرزی و تبعات امنیتی آن، پژوهشنامه مطالعات مرزی، سال 3، شماره 2، صص. 19-1.
10)   حسینی‌نثار، مجید و علی قاسمی (1391) بررسی احساس امنیت و عوامل مؤثر بر آن در کشور، چهارمین کنفرانس برنامه‌ریزی و مدیریت شهری، تهران: سازمان ملی جوانان.
11)   حسنوند، اسماعیل و حسنوند، احسان (1398) بررسی عوامل مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی جوانان (مطالعه موردی: شهرستان سلسله، فصلنامه نظم و امنیت اجتماعی، سال 4، شماره 4، صص.80-57.
12)   دربان آستانه، علیرضا (1393) ارزیابی و تحلیل احساس امنیت روستاییان نواحی مرزی، فصلنامه برنامه‌ریزی فضایی (جغرافیا)، سال 4، شماره 14، صص. 156-129.
13)   شایگان، فریبا و رستمی فاطمه (1392) هویت اجتماعی و احساس امنیت؛ مطالعه موردی زنان تهران، فصلنامه برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، دوره 3، شماره 9، صص.182-149.
14)   رحمانی فضلی، عبدالرضا؛ سعیدی‌راد، مجید؛ نبیونی، سیروس؛ جلالی، مهسا (1394) تحلیل نقش ایلات و عشایر در امنیت مناطق مرزی با استفاده از تکنیک swot، فصلنامه دانش انتظامی خراسان شمالی، سال 2، شماره 8، صص. 48-32.
15)   رضویان، اسماعیل؛ زرقانی، هادی؛ اعظمی، هادی (1398) تحلیل نقش بازارچه‌های مرزی در گسترش امنیت مناطق مرزی، پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، سال 2، شماره 8، صص.89-62.
16)   زرقانی، هادی؛ اعظمی، هادی؛ لطفی، امین (1395) بررسی شیوه‌ها و سیاست‌های مدیریت مرزها و نقش آن در امنیت مرز، مجلّه جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای، سال 4، شماره 20، صص.29-10.
17)   زرقانی، هادی و بخشی‌شادمهری، فاطمه (1393) تحلیل فرصت‌ها و چالش‌های روستاهای مرزی در امنیت مرزهای استان خراسان رضوی با مدل swot، همایش ملی مرزنشینی توسعه پایدار و فرصت‌های سرمایه‌گذاری، صص. 38-21.
18)   سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی (1378) اولین گزارش ملی توسعه انسانی جمهوری اسلامی ایران.
19)   سهرابی، محمد (1396) بازشناسی فرصت‌ها و تهدیدهای امنیتی در مرزها، فصلنامه پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، سال 5، شماره 2، صص. 59-48.
20)  عیسی‌خانی، احمد (1392) تعلق‌خاطر کارکنان عنصر مفقوده حیات سازمانی، ماهنامه تدبیر، شماره 251، صص.45-42.
21)   قالیباف، محمدباقر؛ یاری شگفتی، اسلام؛ رمضان‌زاده لسبویی، مهدی (1397) تأثیر ابعاد سرمایه اجتماعی بر امنیت مرزها (مطالعه موردی: بخش مرزی نوسود شهرستان پاوه استان کرمانشاه)، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال 4، شماره 2، صص. 50-25.
22)   کریمی پور، یدالله (1399) مقدمه‌ای بر ایران و همسایگان، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی تربیت‌معلم تهران.
23)   کریمی، علیرضا و دانش‌مهر، حسین (1392) بررسی احساس امنیت در مناطق مرزی (مطالعه موردی: شهر مریوان)، فصلنامه پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، دوره 7، شماره 4، صص. 29-15.
24)   محمدحسینی، مسعود و علیپور، عباس (1391) سنجش تهدیدهای امنیتی در جنوب شرق ایران، مجله سیاست دفاعی، سال 20، شماره 78، صص. 79-62.
25)   موسوی، میرنجف و رحیمی، مارال (1394) تبیین نقش اسکان جمعیت در تحقق توسعه پایدار مناطق مرزی، اطلاعات جغرافیایی، دوره 26، شماره 101، صص. 73-41.
26)   نویدنیا، منیژه (1392) گفتمانی پیرامون امنیت اجتماعی، مجموعه مقالات همایش امنیت اجتماعی، تهران: معاونت اجتماعی ناجا، صص 23-41.
27)  Chandoevwi, M. A. (2011) Societal security, the security dilemma, and extreme anti-migrant hostility in Russia, Journal of peace research, Vol.48, No.4, pp.509-523.
28)  Mirela, Paraschiv. (2012) Urban (in) security and assessment of extreme poverty: resident perception referring to homelessness in Bucharest, Procedia Environmental Sciences, Vol.14, pp.226-236.
29)  Murshid, K.a.s. & Tuot, Sokphally. (2005) the Cross Border Economy of Cambodia"Cambodia Development Resource Institute", Development Analysis Networkwith the Support of the Rockefeller Foundation Phnom Penh, pp.104-126.
30)  Gravelle, T. B. (2018) Politics, time, space, and attitudes toward US–Mexico border security, Political Geography, Vol.65, pp.107-116.
31)  Vollmer, B. A. (2019) The paradox of border security: an example from the UK, Political Geography, Vol.71, pp.1-9.
32)  Schaufeli, W.B. & Salanova, M. & Gonzalez-Roma, V. & Bakker, A.B. (2002) the measurement of engagement andburnout: a confirmative analytic approach, Journal ofHappiness Studies, Vol.3, pp.71–92.
33)  You, Z. & Yang, H. & Fu, M. (2018) Settlement intention characteristics and determinants in floating populations in Chinese border cities, Sustainable Cities and Society, Vol.39, pp.476-486.