تهدیدات مناقشه قره‌باغ بر امنیتِ مناطق مرزی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : پژوهشی کاربردی

نویسندگان

1 استادیار علوم سیاسی، پژوهشگاه علوم انتظامی و مطالعات اجتماعی، تهران، ایران

2 استادیار علوم سیاسی، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران ، ایران

چکیده

منطقه قره‌باغ از زیرمجموعه‌های امنیتی منطقه قفقاز جنوبی است که از دیرباز محل مناقشه میان دو دولت «جمهوری آذربایجان» و «جمهوری ارمنستان» بوده است. مناقشاتی که از ابتدا حالت خشونت‌آمیز به خود گرفته و آخرین مورد آن را می‌توان در جنگ میان دو کشور از 27 سپتامبر 2020 میلادی مشاهده کرد. مجاورت جغرافیایی آن با مرزهای شمال غرب ایران، میراث تاریخی مشترک، وجود قومیت‌ها و نژادهای یکسان، تلاش کشورهای قدرتمند برای کسب نفوذ در این منطقه، سبب گشته تا ملاحظات امنیتی آن برای جمهوری اسلامی ایران در مقایسه با دیگر کشورها از اهمیت بیشتری برخوردار باشد. لذا هدف پژوهش حاضر پاسخ به این سؤال است که «منابع تنش و تهدیدات مناقشه قره‌باغ برای امنیتِ مرزی جمهوری اسلامی ایران کدام‌اند؟». روش تحقیق توصیفی-تحلیلی، است. با مروری بر منابع مهم‌ترین عوامل تنش و تهدید در این منطقه، تبیین گردید. یافته­های تحقیق نشان می­دهد که حضور تروریست‌های سوری در مرزهای شمال غرب ایران؛ حضور اطلاعاتی، امنیتی و نظامی رژیم صهیونیستی در جِدار مرزی شمال غرب ایران؛ تشدید تنش‌های نظامی در مرزهای شمال غرب و عدم احترام به مرزهای بین‌المللی؛ و تشدید حرکت‌های تجزیه‌طلبانه به‌عنوان مهم‌ترین تهدیدات امنیتِ مرزی جمهوری اسلامی ایران در رابطه با مناقشه می­باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Threats of the Nagorno-Karabakh Conflict to the Security of the Border Areas of the Islamic Republic of Iran

نویسندگان [English]

  • Mohammad Rajabi 1
  • Hadi Rajabi 2
1 Mohammad Rajabi - Assistant Professor of Political Science, Institute of Law Enforcement and Social Studies, Tehran, Iran
2 Assistant Professor of Political Science, Amin Police University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The Nagorno-Karabakh region is one of the security subdivisions of the South Caucasus region, which has long been a point of contention between the two governments of the Republic of Azerbaijan and the Republic of Armenia. Conflicts that have been violent from the beginning and the latest case can be seen in the war between the two countries from September 27, 2020. Its geographical proximity to the northwestern borders of Iran, common historical heritage, the existence of identical ethnicities and races, the efforts of powerful countries to gain influence in this region, has made its security considerations more important for the Islamic Republic of Iran than other countries. Therefore, the purpose of this study is to answer the following question: "What are the sources of tension and threats of Nagorno-Karabakh conflict for the border security of the Islamic Republic of Iran?" The research method is descriptive-analytical. The most important factors of tension and threat in this region were explained by reviewing the sources. Research findings show that the presence of Syrian terrorists on the northwestern border of Iran; Israeli intelligence, security and military presence in the northwestern border wall of Iran; escalating military tensions on northwestern borders and disrespect for international borders; and the intensification of separatist movements are the most important threats to the border security of the Islamic Republic of Iran in relation to the conflict.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic Republic of Iran
  • Azerbaijan
  • Armenia
  • Nagorno-Karabakh conflict
  • border security
  • ارفعی، عالیه (1371) قضیه ناگورنو قره‌باغ، فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، دوره اول ، شماره 2، صص. 206-173.
  • انصاری، فاطمه (1385) منازعه قره‌باغ و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته علوم سیاسی دانشکده علوم اقتصادی و سیاسی دانشگاه شهید بهشتی.
  • بارانی پسیان، وحید؛ دلالت، مراد؛ صادق‌لو، سعید (1395) مسائل مرزی ایران و آذربایجان و چالش ژئوپلیتیکی آن، فصلنامه علوم و فنون مرزی، سال 7، شماره 2، صص. 119-92.
  • پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (22/09/1399) اردوغان، آذربایجانِ ایران و جنجال شعر «ارس» در باکو / شعر «ارس» چیست و در سرِ اردوغان چه می‌گذرد؟، برگرفته از پایگاه اینترنتی انتخاب به نشانی: ir. کُد خبر: 589438.
  • پناهی، علیرضا و امیری، اقبال (1394) تأثیرات حضور اسرائیل در جمهوری آذربایجان بر امنیت ملی ایران، فصلنامه پژوهش‌های سیاسی، دوره پنجم، شماره 13، صص 61-30.
  • تاجیک، محمدرضا (1371) مقدمه‌ای بر استراتژی‌های امنیت ملی ایران، تهران: فرهنگ گفتمان.
  • جوادی ارجمند، محمدجعفر؛ رضازاده، حبیب؛ حضرت‌پور، سعیده (1393) بررسی علت‌های سردی روابط ایران و جمهوری آذربایجان، فصلنامه مطالعات اوراسیای مرکزی، دوره 7، شماره 1، صص 80-57.
  • خامنه‌ای، سیدعلی (13/08/1399) بیانات در سخنرانی تلویزیونی به مناسبت سالروز ولادت پیامبر اعظم (ص) و امام صادق (ع)، برگرفته از پایگاه اینترنتی دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای به نشانی: https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=46771.
  • خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران. برگرفته از پایگاه اینترنتی: ir.
  • خبرگزاری مشرق (10/07/1399) ارمنستان سفیر خود در سرزمین‌های اشغالی را فراخواند، برگرفته از پایگاه اینترنتی خبرگزاری مشرق به نشانی: ir، کُد خبر: 1125183.
  • خدابنده‌لو، بهزاد (1396) بحران قره‌باغ و تأثیرات آن بر روابط ایران و آذربایجان از ابتدای مناقشه تا امروز، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته علوم سیاسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه گیلان.
  • زین‌العابدین، یوسف (1396) پیشینه و چشم‌انداز مرزهای سیاسی با تأکید بر جغرافیای سیاسی دریایی و مرزهای ایران، رشت: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی.
  • صیدی، مظفر (1388) عوامل ژئوپلیتیک جمهوری آذربایجان و تأثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، دوره 15، شماره 65، صص 89-71.
  • غفاری، امید؛ ویسی‌نژاد، امیدعلی؛تقی‌پور، محمد (1391) مناقشه قره‌باغ و تأثیر آن بر امنیت ملی ج.ا.ایران، فصلنامه امنیت پژوهی، دوره یازده ، شماره 39، صص. 113-92.
  • فریدی عراقی، عبدالحمید (1369) روش‌های مسالمت‌آمیز حل‌وفصل اختلافات بین‌المللی، تهران: انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت خارجه.
  • کرم‌زادی، مسلم و خوانساری‌فرد، فهیمه (1396) تبیین زمینه‌های همگرایی در روابط ایران و جمهوری آذربایجان و چالش‌های آن (از 1991 تا 2014)، فصلنامه مطالعات اوراسیای مرکزی، دوره 10، شماره 1، صص. 188-171.
  • مطلبی، مسعود؛ موسوی، سید محمدرضا؛ بیژن، عارف (1395) بررسی عوامل تأثیرگذار در مرزهای جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان، فصلنامه علوم و فنون مرزی، سال 7، شماره 4، صص. 206-167.
  • معصومی، سیدداود (1387) بحران قره‌باغ و نقش آن در امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته علوم سیاسی دانشکده علوم اداری و اقتصاد دانشگاه اصفهان.
  • واعظی، محمود (1382) مناقشه قره‌باغ: میراثی از چالش‌های قومی شوروی، فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، دوره نهم ، شماره 42، صص. 42-15.
  • Abilov, Shamkhal. & Isayev, Ismayil. (2015) Azerbaijan-Russian Relations: Azerbaijan's Pursuit of Successful Balance Foreign Policy, OAKA, Vol.9, No.19, pp.113-143.
  • Abilov, Shamkhal. (2018) OSCE Minsk Group: Proposals and Failure, the View from Azerbaijan, Insight Turkey, Vol.20, No.1, pp.143-163.
  • Askerov, Ali. (2020) The Nagorno Karabakh Conflict- The Beginning of the Soviet End, Available by: https://www .researchgate.net / publication/339415817_The Nagorno_Karabakh_Conflict _The_Beginning_of_the_Soviet_End.
  • Avdaliani, Emil. (2020) Defying Geography: The Israel-Azerbaijan Partnership, The Begin-Sadat Center for Strategic Studies, Available by:https://besacenter.org/perspectives-papers/israel-azerbaijan partnership/.
  • Bishku, Micael. (2009) The South Caucasus Republics and Israel, Middle Eastern Studies, Vol.45, No.2, pp.295–314.
  • Broers, Laurence. (2016) The Nagorny Karabakh Conflict Defaulting to War, Available by:https://www.chathamhouse.org/sites/default/files/publications/research/NK%20paper%2024082016%20WEB.pdf
  • Carley, Patricia. (1998 )Nagorno-Karabakh: Searching for a Solution, A United States Institute of Peace Roundtable Report. Available by: https://www.usip.org/sites/default/files/ PW25-Nagorno-Karabakh.PDF
  • Ceasefire Agreement. (1994) Available by:https://www.peaceagreements.org/view/990.
  • Erendoor, Mehmet Emin. & Öztarsu, Mehmet Fatih. (2019) Iranian Relations With Azerbaijan and Armenia: A Comparative Approach in the Cace of Pragmatist Politics, BAİBÜ Journal of Social Sciences Institute, Vol.19, No.1, pp.157-176.
  • European Parlimant Report. (2013) Turkey-Armenia Relations, Available by:https://www.europarl .europa.eu/ RegData/etudes/note/join/2013/433710/EXPOAFET_NT(2013)433710_EN.pdf.
  • France 24 (2 October 2020) Macron reprimands Turkey, accuses Erdogan of sending 'jihadists' to Azerbaijan, Available by:https://www.france24.com/en/20201002-macron-reprimands-turkey-accusing-erdogan-of- sending-jihadists-to-azerbaijan.
  • Hakobyan, Tatul. (2016) Madrid Principles – Full Text, ANI Armenian Research Center. Available by:https://www. aniarc.am/2016/04/11/madrid-principles-full-text/.
  • Harbottle, Michael. (2002) Global Boundaries, World Boundaries, Vol.1, Taylor & Francis e-Library, London and New York.
  • International Crisis Group. (10 November 2020) Getting from Ceasefire to Peace in Nagorno-Karabakh, Available by: https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/ kh%20_%20 Crisis%20Group.pdf.
  • International Crisis Group. )22 December 2020) Improving Prospects for Peace after the NagornoKarabakh War, Available by:https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/ resources/b091-improving-prospects-nagorno-karabakh-war.pdf.
  • International Institute for Middle East and Balkan Studies – IFIMES. (2 October 2020) 2020 Azerbaijan–Armenia conflict: Historical conflict or conflict with geostrategic dimensions, Available by:https://www.owwf .bayern/media/Downloads/ifimes_201002_Azerbaijan-Armenia _conflict.pdf.
  • Isachenko, Daria. (2020) Turkey–Russia Partnership in the War over Nagorno-Karabakh, German Institute for International and Security Affairs(SWP). Available by: https://www.swp-berlin.org/ fileadmin /contents/products/comments/ 2020C53_NagornoKarabakh.pdf
  • Kaukas, Erikas. (2015) The Military Power of Russia: a Means for Activating an Expansionist Policy, Lihuanian Annual Strategic Review,Volume 13, pp 81-100.
  • Maria Dyner, Anna. (2020) The Importance of Foreign Military Bases for Russia, The Polish Institute Of International Affairs(PISM), Available by:https://pism.pl/publications/The_Importance_of_Foreign_Military_Bases _for_Russia#:%7E :text=Russia%20has%20military%20bases%20and,%2C%20and%20Transnistria%20(Moldova).
  • News Az. (25 January 2016) “No Breakthrough Has Been Achieved in Resolving the Conflict,” Available by: http://news.az/articles /karabakh /104598.
  • Papikyan, Armen. (9 October 2020) Statement By Ambassador Armen Papikyan In response to the statement delivered by the Delegation of the United States on behalf of OSCE Minsk Group Co-Chair countries, as delivered at the 1284th meeting of the OSCE Permanent Council, Available by: https://www.osce.org/files/f/ documents /8/c/468054.pdf.
  • Prescott, J. R. V. (1987) Political frontiers and boundaries, London: Allen and Unwin.
  • Rácz, András. (October 2020) War in NagornoKarabakh: A Two-Track Strategy for the EU, German Council on Foreign Relations, No. 30. Available by: https://dgap.org/sites/ default/files/article_pdfs/dgap-commentary-2020-30-en.pdf.
  • Russell, Martin. (October 2020) Armenia and Azerbaijan on the brink of war, European Parliamentary Research Service. Available by:https://www.europarl.europa.eu/RegData / etudes/ATAG/2020/659267/ EPRS_ATA.Shaikh, Shaan. & Rumbaugh, Wes. (8 December 2020) The Air and Missile War in Nagorno-Karabakh: Lessons for the Future of Strike and Defense, Center for Strategic and International Studies, Available by: https://www.csis.org/analysis/air-and-missile-war-nagorno-karabakh-lessons-future-strike-and-defense.
  • Shufutinsky, Dmitri. (16 December 2020) Israel Needs a Caucasus Strategy, The Begin-Sadat Center for Strategic Studies, Available by: https://besacenter.org/perspectives-papers/israel-caucasus-strategy/.
  • Valiyev, Anar. (June 2011) Finlandization or Strategy of Keeping the Balance? Azwebaijan's Foreign Policy Since The Russian-Gergian War,PONARS Eurasia Policy Memo, No. 112. Available by:https://www.researchgate.net  /publication/ 281372069 _ Azerbaijan _ Foreign_Policy
  • Waal, Thomas. & Twickel, Nikolaus. (2020) Beyond Frozen Conflict: Scenarios for the Separatist Disputes of Eastern Europe, London: Rowman & Littlefield International ltd.
  • Who Minsk Group, Available by: https://www.osce.org/minsk-group/108306.
  • Yesevi, Cagla Gul. & Tiftikcigil, Burcu Yavuz. )2015( Turkey-Azerbaijan Energy Relations: A Political and Economic Analysis, International Journal of Energy Economics and Policy, Vol.5, No.1, pp. 27-44.